Święta Trójca Lektur na maturę: Co będzie na maturze w latach 2026–2028? Analiza trendów CKE
Analiza arkuszy maturalnych z lat 2023–2025 (włączając egzaminy majowe, dodatkowe, poprawkowe i diagnostyczne) w zestawieniu z nową podstawą programową prowadzi do jednego kluczowego wniosku: Centralna Komisja Egzaminacyjna stawia na jakość, a nie na ilość . Lista lektur została skrócona, co oznacza, że te pozycje, które na niej zostały, muszą być opanowane w sposób mistrzowski.
Wielka Święta Trójca Lektur na maturę
Na szczycie hierarchii maturalnej znajdują się trzy utwory, które pojawiają się najczęściej i oferują najszerszy wachlarz motywów. Nazywam je „Wielką Świętą Trójcą Lektur”. Są to:
- „Dziady cz. III” Adama Mickiewicza.
- „Lalka” Bolesława Prusa.
- „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego .
Znajomość tych trzech dzieł pozwala na omówienie niemal każdego tematu maturalnego: od buntu i cierpienia, przez miłość i idealizm, aż po mity i symbole narodowe .
Filary Systemowe: Lektury Czytane w Całości
Oprócz „Trójcy” istnieje grupa lektur, które nazywam „filarami systemowymi”. Są one kluczowe dla zrozumienia natury ludzkiej i mechanizmów władzy:
- „Zbrodnia i kara” (F. Dostojewski) – sumienie i psychologia zbrodniarza.
- „Dżuma” (A. Camus) – postawa wobec zła i cierpienia.
- „Rok 1984” (G. Orwell) – totalitaryzm i jednostka versus władza.
- „Tango” (S. Mrożek) – nowoczesność i upadek wartości.
- „Makbet” (W. Szekspir) – ambicja i zbrodnia.
- „Przedwiośnie” (S. Żeromski) – polityka i dojrzewanie młodego człowieka .
Intertekstualność i Nowe Trendy
Obecna matura kładzie ogromny nacisk na intertekstualność – umiejętność zestawiania tekstów z różnych epok . Egzaminatorzy sprawdzają, czy potrafisz pokazać, jak dany motyw (np. buntu) ewoluował od antyku („Antygona”), przez romantyzm („Dziady”), aż po współczesność („Tango”) .
Ważne jest również, że z listy lektur zniknęły pozycje trudne i archaiczne (jak „Kordian”, „Konrad Wallenrod” czy „Pamiętniki” Paska), a tematyka wojenna została ograniczona (np. czytamy tylko jedno opowiadanie Borowskiego) .
Pułapki i Wymóg Precyzji
Na co uważać?
- Plakaty: Często pojawiają się w arkuszach. Należy uważać na interpretację symboli i kolorów (np. czerwień jako krew lub cierpienie w lekturach narodowych) .
- Precyzja Argumentacji: Nie można „prześlizgiwać się” po temacie. Jeśli przywołujesz argument z lektury, musisz konkretnie wskazać: kto, co, gdzie, kiedy i – co najważniejsze – dlaczego to zrobił .
Przygotowanie do matury w latach 2026–2028 jest prostsze, niż myślisz, pod warunkiem, że skupisz się na dogłębnej analizie kluczowych tekstów, zamiast powierzchownie przeglądać setki motywów.
