Najszersze opracowanie motywów w postaci filmu przez Izabelę z lektur obowiązkowych – motywy na maturę

Motyw można dodać za pomocą formularza na dole strony lub tutaj. Zapraszamy koniecznie do dodawania motywów na maturę.

Tabelka z motywami na maturę z tekstów kultury

IDImię lub pseudonimNazwa motywuTytuł tekstu kulturyRodzaj tekstu kulturyOpis motywu
1JarekMiłościLalkaLekturaMotyw nieszczęśliwej miłości pomiędzy Wokulskim a Izabelą Łęcką
2JarekDzieckaTrenyLekturaW trenach Jana Kochanowskiego ukazany jest żal ojca po stronie ukochanej córki. Bardzo istotny jest sposób przedstawienia dziecka w utworach.
3JarekSzkołyFerdydurkeLekturaPierwszy epizod jest poświęcony szkole. To właśnie do szkoły trafia Józio gdzie jest upupiany.
4JarekMiłościWeseleLekturaMiłość Pana Młodego do Panny młodej w Weselu, które zaowocowało ślubem, inteligenta z chłopką.
7JarekRodzinyPan TadeuszLekturaRód Sopliców w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza jest bardzo znany. Tadeusz nie ma relacji z rodzicami, opiekował się nim Sędzia Soplica. Podobnie Zosia, ona też nie ma rodziców. Rodzinę tworzą dalecy krewni. Dla Tadeusza takim ojcem jest właśnie sędzia Soplica, a dla Zosi opiekunką jest Telimena. Mimo to rodzina trzyma się razem, stara się być wierna tradycjom i obyczajom. Proszę zwrócić uwagę, że w Soplicowie brakuje kobiet matek. To może być szczególny zabieg Mickiewicza, bo przecież matka to ojczyzna , która umarła, pod zaborami , Polska jest w niewoli.
8AgataMiłośćLalkaLekturaMIŁOŚĆ ROMANTYCZNA Stanisław Wokulski idealizuje zwoją ukochaną, nie dostrzega jej wad. Nie widzi, że Izabela jest niezdolną do głębszych uczuć kobietą, która chce żyć tylko z tym mężczyzną, który zapewni jej odpowiedni poziom życia. MIŁOŚĆ NIESZCZĘŚLIWA Dotyczy zarówno Wokulskiego pałającym uczuciem do Izabeli, jak i uczucia Ignacego Rzeckiego do Heleny, który nie chce się z nią związać, za to chce ją zeswatać ze Stanisławem, by zapewnić mu szczęście. Małżeństwo Krzeszowskich jak i Heleny z Ludwikiem, który uciekł za granicę i umarł na obczyźnie, również nie było szczęśliwe. Węgiełek ożenił się z Marianną. Ich małżeństwo było szczęśliwe, dopóki Węgiełek nie uświadomił sobie w pełni jaka przeszłość ciągnie się za jego ukochaną. Małżeństwo z Eweliną Janocką wydawało się Baronowi Dalskiemu darem z niebios, lecz ona była z nim dla pieniędzy.
9AgataSpołeczeństwoLalkaLekturaSpołeczeństwo polskie jest złożone. Bogata arystokracja kontrastuje z biedotą Powiśla. Poszczególne warstwy społeczne nie współpracują ze sobą, są podzielone konfliktami.
10AgataBezdomnośćLalkaLekturaBezdomność występująca dosłownie dotyczy mieszkańców najbiedniejszej dzielnicy Warszawy - Powiśla. Natomiast ta metaforyczna - duchowej bezdomności Stanisława Wokulskiego, który po rozstaniu z Izabelą nie wie co ze sobą zrobić. Tak jak jemu brak pojęcia co ze sobą począć, tak i my nie wiemy co się z nim stało na końcu lektury.
11Martyna GalikSamotnośćLalkaLekturaSamotność starego subiekta Ignacego Rzeckiego. Który jest typem samotnika, a podczas nieobecności swojego przyjaciela Stanisława Wokulskiego wszystkie swoje myśli przelewa do pamiętnika
12AgataPraca u podstawLalkaLekturaWokulski pomógł Mariannie, którą spotkał w kościele, poprzez wysłanie jej do zakonnic by ta nauczyła się szyć i w przyszłości mogła w uczciwy sposób zarobić na swoje utrzymanie. Dał też pracę Węgiełkowi.
13AgataMiastoLalkaLekturaU utworze występują opisy dwóch miast: - Warszawy, która jest ukazana w sposób realistyczny, zarówno jeśli chodzi o warstwy społeczne, życie miejskie, jej wygląd, - Paryża, ukazany w sposób wyidealizowany; według Wokulskiego to doskonałe miejsce do życia, pełne ludzi realizujących pozytywistyczne idee.
14UlaBógBiblia - Stary TestamentLekturaNiejednokortnie w Starym Testamencie możemy natknąć się na surowego, wymagającego, a czasami nawet okrutnego Boga. Należy jednak pamiętać, że był on także sprawiedliwy i miłosierny dla ludzi bogobojnych, postępujących według jego zasad. Dowodem na to jest historia Hioba, człowieka uczciwego, dobrego i głeboko wierzącego, na którego Bóg zesłał szereg nieszczęść, ponieważ założył się z Szatanem czy Hiob odwróci się przeciwko Niemu. Kiedy jednak okazało się, że Hiob do końca pozostał sobą i nie wyrzekł się swojego Stwórcy, Bóg wynagrodził go i zwrócił mu to, co wcześniej zabrał.
15UlaBógHymn o zachodze słońcaWierszPodmiot liryczny (utożsamiany z autorem, Juliuszem Słowackim, na co wskazuje biografia) zwraca się do Boga (apostrofy "Smutno mi, Boże!"). Zamiast podziwiać piękny świat jaki Bóg stworzył, zwraca uwagę na lecące bociany, które przypominają mu o jego domu. On sam jest tułaczem i nie może wrócić do ojczyzny. Zamiast być wdzięcznym, ma do Boga żal o swój los.
16UlaBógDies IraeWierszHymn Jana Kasprowicza przedstawia Boga jako surowego, bezlitosnego, obojętnego władcę. Nie liczy się z poddanymi. Nie zwraca uwagi na ich modlitwy i błagania ("płaczów i jęków słuchasz niesłyszącym uchem"). Wydaje się być całkiem zdystansowany. Odbiega to od stereotypowej wizji Boga miłosiernego i słuchającego Pana.
17UlaBuntAntygonaLekturaAntygona sprzeciwia się prawu narzuconemu przez władcę, Kreona. Chciała ona pochować brata, Polinejkesa, ale Kreon uważał go za zdrajcę ojczyzny i nie zezwalał na godne pochowanie go (warto tutaj pamiętać, że według starożytnych Greków, w momencie gdy ciało nie zostało pochowane, to dusza była skazana na wieczną tułaczkę po ziemi). Antygona złamała zakaz króla, podejmując próbę pochowania brata.
18UlaBuntMit o Dedalu i IkarzeLekturaDedal i Ikar mieli zamiar uciec z wyspy Krety, na której zostali uwięzieni z rozkazu króla Minosa. Dedal skonstruował woskowe skrzydła dla swojego syna, ale warunkiem ich używania był zakaz zbliżania się do słońca. Ikar postąpił wbrew woli swojego ojca i chcąc poczuć prawdziwą wolność, podleciał za wysoko, wosk stopił się, a młodzieniec wpadł do morza i utonął. Ikar jest tutaj symbolem marzyciela, idealisty chcącego osiągnąć cele będące poza zasięgiem człowieka.
19UlaBuntMit o PrometeuszuLekturaPrometeusz chciał pomóc ludzkości, dać im ogień, więc wykradł płomień z rydwanu Heliosa, mimo że zabronił mu tego sam Zeus. Za karę na ludzkość spadło nieszczęście i cierpienie, a Prometeusz został przykuty do skał Kaukazu, gdzie każdego dnia orzeł rozdrapywał jego wątrobę, która goiła się na nowo. Prometuesz sprzeciwiając się najwyższemu z bogów, wykazał się wielkim heroizmem i poświęceniem, pomógł ludziom bezinteresownie.
20UlaBuntRomeo i JuliaLekturaRomeo i Julia wiążąc się ze sobą sprzeciwili się dwóm zawaśnionym rodom, z których się wywodzili. Potajemnie spotykali się ze sobą, a następnie wzięli ślub. Ich bunt jest dowodem wielkiej miłości i poświęcenia w jej imieniu. Kochankowie woleli zbuntować się przeciwko rodzinie niż zrezygnować ze związku.
21JuliPodróżLudzie bezdomniLekturaGłówny bohater- Tomasz Judyma przez całe życie wędrował w poszukiwania swojego miejsca na ziemi, miejsca gdzie będzie mógł robić to co kocha, miejsca w którym ludzie zaakceptują jego wole i działania. Jednak nie jest to jedyny element, możemy również wspomnieć o podróży duchowej Judyma, w poszukiwaniu samego siebie. Podróż którą odbywał każdego dnia, walcząc z myślami i sumieniem. Także mamy dwa elementy: podróż z miejsca A do miejsca B oraz podróż duchowa.
22MartaKonflikt pokoleńTangoLekturaEleonora i Stomil reprezentują pokolenie nonkonformistów. W młodości buntowali się przeciw wszystkiemu, wliczając w to ustępowanie miejsca osobom starszym. Ich działania doprowadziły do upadku wszelkich zasad, norm, tradycji i obyczajów. Z tego powodu po rewolucji zapanował chaos. W nowym świecie Eleonora zdradza Stomila, a jemu zdaje się to nie przeszkadzać; Stomil spędza cały czas na wymyślaniu eksperymentów teatralnych; w domu wciąż stoi katafalk, na którym 10 lat temu leżała trumna dziadka; a babcia Eugenia chodzi po domu w dżokejce, trampkach i sukni z trenem. Artur, syn Eleonory i Stomila, jest tym sfrustrowany i oburzony. Zaczyna się buntować przeciwko braku zasad. Nie może zrozumieć, dlaczego jego rodzice wolą życie w anarchii i rozkładzie zamiast ładu starej epoki.
23MartaWierność ideałomPrzesłanie Pana CogitoWierszPan Cogito, będący podmiotem lirycznym, namawia, aby "iść wyprostowanym wśród tych co na kolanach", być wiernym prawdzie, pozostać odważnym, kiedy "rozum zawodzi", i skromnym, pielęgnować w sobie miłość do ludzi i natury oraz pogardzać "szpiclami katami tchórzami". Podmiot apeluje, aby społeczeństwo nie dało się stłamścić i pozostało wierne własnym zasadom mimo szerzonej ówcześnie propogandzie socjalizmu.
24MartaSamotnośćBuszujący w zbożuLekturaHolden Caulfield cały czas potrzebuje uwagi i towarzystwa. Nie pozwala pozostać sobie sam na sam z własnymi myślami. Jego osamotnienie sprawia, że próbuje on nawiązać kontakt z każdym, kogo spotyka, między innymi taksówkarzami, prostytutką czy zakonnicami. Z drugiej strony Holden stara się też zachować swoje oderwanie od świata i alienację, dlatego czasami sabotuje własne działania, np. zachowując się obraźliwie w stosunku do Sally Hayes, z którą tak naprawdę pragnie bliższej relacji. Podobnie rezygnuje z zadzwonienia do Jane Gallagher, aby ochronić poczucie własnego indywidualizmu.
25MartaHeroizmInny świat. Zapiski sowieckieLekturaW obozach sowieckich już bunt sam w sobie jest oznaką wielkiego herozimu. Postawy tej podejmują się Polacy, którzy są przetrzymywani w obozie mimo ogłoszonego uwolnienia. W ramach protestu rozpoczynają głodówkę. Po przesłuchaniach trafiają do izolatora i przebywają tam osiem dni. Innym przykładem heroizmu są siostry zakonne, które odmówiły "pracy dla szatana" i również trafiły do izolatora, a później zostały rozstrzelane. Postawę buntownika przyjmuje też Kostylew. Raz, sięgając po chleb do ogniska, oparzył sobie rękę i otrzymał kilka dni wolnego. Zdecydował, że już niegdy nie wróci do pracy i od tamtej pory opalał rękę przy ogniu, aby się nie goiła. Heroizm okazał też Karinen, któremu udało się na tydzień uciec z obozu.
26MartaDehumanizacjaProszę państwa do gazuLekturaW lagrach ludzie ulegają reifikacji. Niemowlęta są wynoszone z wagonów jak kurczaki. Kobieta wyrzeka się własnego dziecka. Żydzi traktowani są jak "robactwo", którego należy się pozbyć. Zabitych ludzi traktuje się jak numery. Nikt nie zwraca już uwagi na krzywdę i cierpienie innych. Nadzorcy, a nawet też i więźniowie są obojętni i bezwzględni wobec ludzi idących na śmierć. Zabiera się im godność, dumę i człowieczeństwo.
27MartaZdradaWielki GatsbyLekturaTom i Daisy Buchananowie mimo życia w luksusach nie są szczęśliwi. Romanse są dla nich szansą na spełnienie "amerykańskiego snu". Tom zdradza Daisy z Myrtle Wilson, a Jay Gatsby stara się o względy Daisy. Tom próbuje uciec od nudy i dodać spontaniczności swojemu życiu, natomiast Daisy szuka miłości i uwagi, której Tom już jej nie poświęca. Mimo wszystko oboje pogardzają nawzajem swoimi zachowaniami, co pokazuje ich hipokryzję. Obiektem zdrady jest też mąż Myrtle, George Wilson. Myrtle ma nadzieję uciec z "doliny popiołów" i wykorzystać Toma jako drogę do własnego szczęścia.
28MartaApokalipsaDżumaLekturaMieszkańcy Oranu nie byli przygotowani na epidemię. Katastrofa przytrafia im się nagle i jest tragiczna w skutkach. Nikt nie potrafi zaradzić śmierci. Ludzie bezradnie patrzą na śmierć bliskich. Wielu z nich szuka przczyny tego nieszczęścia. Ojciec Paneloux uważa dżumę za karę od Boga. Epidemia jest porównywana do plag egipskich, których według Pisma Świętego doświadczyli ludzie za odwrócenie się od Boga. Nikt nie wie, czy kiedykolwiek ich życie powróci do normalności. Dżuma zdaje się być końcem świata.
29MartaChorobaZagłada domu UsherówLekturaNarrator przyjeżdża do domu Usherów z powodu choroby psychicznej i fizycznej Roderyka Ushera. Roderyk jest nadmiernie wrażliwy na dźwięki i obrazy. Chora od dłuższego czasu jest też jego siostra bliźniczka, Madeline. Dolega jej między innymi katalepsja, przez co jej ciało jest sztywne, a ona sama zdaje się nie reagować na bodźce. Ich choroby kontrastują ze sobą. Dolegliwości Roderyka mogą być reakcją na chorobę siostry. Niezmiernie boi się on śmierci i strach zaczyna przejmować jego organizm.
30MartaUwięzienieLot nad kukułczym gniazdemLekturaChociaż pacjenci znajdują się w szpitalu psychiatrycznym teoretycznie z własnej woli, to tak naprawdę znajdują się tam tylko z powodu mechanizmów stosowanych przez Wielką Oddziałową. Siostra Ratched jest bezwzględną dyktatorką, która manipuluje pacjentami, aby byli jej posłuszni. Stosuje między innymi terapię elektrowstrząsową i lobotomię. Zastraszeni pacjenci mówią o niej wręcz jak o "aniole miłosierdzia", bojąc się przyznać nawet przed samym sobą, że padli ofiarą Oddziałowej.
31MartaWładzaRok 1984LekturaW rzeczywistości stworzonej przez Orwella Partia ma absolutną władzę. Kontroluje wszystkie strefy życia obywateli, między innymi relacje międzyludzkie, sposoby spędzania czasu wolnego czy poglądy. Wszelkie postawy niepokojące władzę są poskramiane przez Policję Myśli. Przywódcą Partii jest Wielki Brat. Jest to postać, której nikt nigdy na oczy nie widział, ale wszyscy znają jego wizerunek, a Partia nakazuje miłość do Wielkiego Brata. Przestępcy polityczni podlegają ewaporacji, czyli przestają istnieć.
32ZofiagranicagranicaLekturagranica społeczno-ekonomiczna-podział stanowy społeczeństwo: ci spod podłogi i ci mieszkający nad nami. Szklany sufit, ludzie mieszkający w piwnicy, nie mogą przekroczyć tej bariery. granica moralna- granica między dobrem a złem np nakładanie do aborcji Justynę granica obyczajowa- zgodność z wypracowanie z przedstawicielami różnych grup społecznych granica psychologiczna -Zenon popełnia samobójstwo, zostawia rodzinę, nie może znieść porażki
33ZofiacierpieniagranicaLekturaCierpienie-biednych ludzi mieszkających w piwnicy. Cierpienie zdradzonej kobiety Justyny, która usunęła niechcianą ciąże przez Zenona. Cierpienie Elżbiety zdradzonej kobiety, która musiała pomagać kochance męża, Elżbieta cierpiała po samobójstwie Zenona ,który zostawił są i syna.
34ZofiadzieckagranicaLekturadziecko-owoc miłości małżeństwa - Zenona i Elżbiety dziecko-owoc zdrady- Justyny i Zenona, nie chciał mieć dziecka z Justyną, dał jej pieniądze na aborcję
35ZofiaśmierćgranicaLekturaśmierć niewinna- zabicie nienarodzonego dziecka Justyny śmierć samobójcza- Zenona i męża pani Kalichowskiej
36AgataWładzaKról EdypLekturaWładza w „Królu Edypie” jest związana z odpowiedzialnością. Edyp czuje się zobowiązany odnaleźć mordercę Lajosa, aby uwolnić miasto od gniewu bogów. Wcześniej Lajos i Jokasta, aby uniknąć przeznaczenia (tym samym jako władcy nie narażać Teb na nieszczęścia) zdecydowali się poświęcić życie dziecka.
37AgataRodzinaKról EdypLekturaRodzina jest dla Edypa czymś najważniejszym. Uważając się za syna Polibosa i Merobe, rezygnuje z bezpiecznego życia i postanawia nie wracać do Koryntu, aby nie skrzywdzić ludzi, których uważał za rodziców, a zgodnie z przepowiednią tak właśnie miało się stać. Potem, kiedy dowiaduje się, co uczynił, okalecza się i popada w obłęd, jednak cały czas martwi się o los swoich dzieci, nad którymi również ciąży fatum.
38AgataPrzeznaczenieKról EdypLekturaCały utwór nad głównym bohaterem wisi fatum. Im bardziej chce uniknąć losu, który jest mu pisany, tym bardziej go przyspiesza.
39AgataKaraKról EdypLekturaKara związana jest z przeznaczeniem i polega na cierpieniu, które jest wynikiem wypełniania się losu. Szczególne jest to, że człowiek zostaje ukarany mimo iż działał w dobrej wierze.
40AgataBuntKról EdypLekturaPrzeciwko swemu przeznaczeniu zbuntował się zarówno Lajos jak i Edyp. Nie uchroniło to ich jednak przed fatum.
41AgataZbrodniaKról EdypLekturaDzieło to ukazuje, iż nie trzeba wcale planować czegoś by to się stało. Często zbrodnie popełniane są całkowicie nieświadomie, tak jak Edyp dopuścił się kazirodztwa. Mimo to, każdego kto się ich dopuścił musi spotkać kara. A świadomość popełnionych zbrodni rodzi żal.
42AgataSamobójstwoKról EdypLekturaJokasta powiesiła się na chuście, ponieważ bała się skonfrontować z prawdą, jaką było to, iż Edyp jest jej synem. Jeszcze przed śmiercią nakłaniała głównego bohatera by zaprzestał poszukiwań co do własnego pochodzenia.
43AgataOjczyzna i patriotyzmKonrad WallenrodLekturaWalter Alf choć został wychowany przez Krzyżaków, to nigdy nie zapomniał swojego prawdziwego pochodzenia dzięki Halbanowi. Wajdelota ten podsycał w nim nie tylko patriotyzm, ale i chęć zemsty. Choć Konrad po ucieczce na Litwę ułożył sobie życie, to gdy nadciągnęło widmo wojny, wybrał miłość do ojczyzny. Porzucił więc żonę i przybrał fałszywe nazwisko. Udawał sprzymierzeńca Zakonu, by później go pogrążyć. Kiedy wydano na niego wyrok śmierci – wypił truciznę. Walter Alf dla ratowania ojczyzny poświecił nie tylko własne szczęście jakim była jego rodzina, ale też honor, posługując się podstępem.
44AgataPieśń - poezja tyrtejska - budząca emocjeKonrad WallenrodLekturaHalban (wajdelota) zaśpiewał na uczcie. Wzbudziło to w Konradzie wielkie emocje. To wtedy poprzysiągł sobie, iż nie spocznie póki nie spełni swego obowiązku wobec Litwy.
45AgataZemstaKonrad WallenrodLekturaGdy widmo wojny było coraz większe Walter Alf zdecydował się opuścić żonę i pod zmienionym nazwiskiem powrócił do Zakonu. Gdy po pewnym czasie został wielkim mistrzem, a Halban zaśpiewał na uczcie, wiedział że dokona zguby zakonu. Zrobił wszystko by ziścić swój plan. Po powrocie z wojny, gdy wydano na niego wyrok śmierci, nie dał swym wrogom tej uciechy i popełnił samobójstwo wypijając truciznę.
46AgataSamotnośćKonrad WallenrodLekturaWalter Alf decydując się na udawanie sprzymierzeńca zakonu, przewidywał iż już nigdy nie będzie szczęśliwy u boku swej ukochanej. Cały ten czas nie mógł być sobą. Jedyne szczęśliwsze chwile to te, gdy rozmawiał ze swą żoną-pustelnicą. Nie chciała z nim uciec, gdyż złożyła „przysięgę”. Być może wiedziałam, iż do końca swego życia musieliby się ukrywać przed zemstą zakonu.
47AgataObietnicaKonrad WallenrodLekturaWalter Alf poprzysiągł sobie zemstę na zakonie, jego żona natomiast że zostanie w wieży aż do swej śmierci. Obydwoje spełnili obietnice.
48AgataMiłośćKonrad WallenrodLekturaWalter Alf kochał swą żonę. Bardziej jednak ukochał sobie ojczyznę, Litwę. Z tego powodu był gotów na poświęcenie swego szczęścia, honoru rycerza, a także życia.
49AgataSamobójstwoKonrad WallenrodLekturaWalter Alf poświęcił swe życie, wypijając truciznę. W ten sposób wszystkie swe tajemnice (których Trybunał Tajemny jeszcze nie poznał) zabrał do grobu.
50AgataWładzaMakbetLekturaW średniowieczu władca był otoczony czcią niemal boską. Dunkan na pewno zasługiwał na cześć i szacunek, ale Makbet jest zaprzeczeniem ideału władcy – to okrutny tyran.
51AgataŻycie jako teatrMakbetLekturaW końcowych scenach Makbeta tytułowy bohater snuje rozważania na temat bezsensu i absurdu życia ludzkiego. Życie nazywa teatrem, w którym odgrywane jest przedstawienie. Gdy człowiek schodzi ze sceny po odegraniu swej roli (umiera), odchodzi w zapomnienie.
52AgataZbrodniaMakbetLekturaZamordowanie Dunkana niesie za sobą kolejne morderstwa, takie jak wymordowanie rodziny Makdufa czy zamordowanie Banka, który był przyjacielem Makbeta. Tytułowy bohater zdaje sobie sprawę, że nie będzie potrafił zatrzymać tego tragicznego ciągu zdarzeń.
53AgataWina i karaMakbetLekturaPoczucie winy i wyrzuty sumienia towarzyszą Makbetowi od popełnienia królobójstwa. Bohater robi wszystko, by nie myśleć o konsekwencjach swoich okrutnych czynów, ale jego podświadomość nie pozwala mu na to. Sumienie Makbeta i jego małżonki przybiera postać halucynacji – bohaterowi ukazuje się duch Banka, a Lady Makbet wydaje się, że jej ręce zbroczone są krwią.
54AgataKobieta fatalnaMakbetLekturaUcieleśnieniem kobiety fatalnej jest Lady Makbet. To ona namawia męża do popełnienia zbrodni, działając na jego ambicje. Być może gdyby nie to, losy obojga pobiegłyby zupełnie inaczej.
55AgataMałżeństwoMakbetLekturaInaczej niż w większości małżeństw w ówczesnych czasach, pozycja kobiety w rodzinie Makbetów jest bardzo silna i znacząca. Wydaje się, że to ona ma decydujący głos. Gdy namawia męża do królobójstwa on nie znajduje w sobie siły, by stanowczo odmówić.
56AgataLosMakbetLekturaDramat stawia ważne pytanie o odpowiedzialność człowieka za swoje czyny. Makbet, inaczej niż Edyp, nie jest skazany na fatum, lecz świadomie je wypełnia.
57AgataWalka dobra ze złemMakbetLekturaOtóż straszliwe przywidzenia dręczące Makbeta, a przede wszystkim obłęd, a później śmierć Lady Makbet pozwalają uwierzyć, że człowiek jest istotą dobrą i nie jest w stanie udźwignąć ciężaru dokonanej zbrodni.
58AgataSamobójstwoMakbetLekturaLady Makbet popełnia samobójstwo, ale jej mąż odrzuca takie rozwiązanie. Makbet woli umrzeć w walce, jak rycerz, niż targnąć się na własne życie.
59AgataHalucynacjeMakbetLekturaWizje i halucynacje towarzyszą głównej parze bohaterów przez cały czas akcji dramatu. Pierwszą z nich jest widmo unoszącego się w powietrzu zakrwawionego sztyletu. Następnie duch Banka przypominał bohaterowi, że żądza władzy doprowadziła do tego, iż zabił własnego przyjaciela. Lunatykującej Lady Makbet wydaje się, że jej ręce są splamione krwią. Szaleństwo prowadzi ją do samobójstwa.
60AgataPrzemocMakbetLekturaMakbet jest sztuką przesyconą przemocą. Śmierć głównego bohatera jest kwintesencją przemocy, Makduf ścina mu głowę i nabija ją na włócznię.
61AgataPrzepowiedniaMakbetLekturaWszystkie przepowiednie wiedźm, poza tą dotyczącą potomków Banka, realizują się w obrębie akcji dramatu.
62AgataDualność natury człowiekaSonet IV. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałemWierszCzłowiek to ciało i dusza. Ciało ulega pokusom, dusza dąży do Boga, pokoju. To powoduje wewnętrzny konflikt, który poeta nazywa wojną. Zbawienia, ratunku możemy szukać w Bogu.
63KajetanwolnośćPtaszki w KlatceLekturaW bajce Ignacego Krasickiego pt. ,, Ptaszki w klatce" za pomocą dwóch jeżyków- starego i młodego ukazane jest rozumowanie dwóch pokoleń. Pokolenie stare- to, które żyło przed zaborami, w wolnym kraju i młode, które żyje teraz( w czasie zaborów). Młody czyżyk dziwi się staremu, że ten nie chce żyć w klatce, w której ma wszystko zapewnione, stary mówi, że wolałby być wolnym i walczyć o przetrwanie.
64Kajetanwalka w imię wartości- w imię BogaSonet IV, O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałemLekturaAutor- Mikołaj Sęp Szarzyński posługuje się motywem metafizycznym, przedstawia za jego pomocą swoją filozofię. Autor uważa, że życie jest walką, którą należy podjąć i zwyciężyć w imię Boga. Człowiek powinien stawić czoła szatanowi i zwyciężyć pokusy. W walce ze złem można liczyć tylko na siebie i na Boga.
65Kajetankrótkość życiaKrótkość żywotaLekturaDaniel Naborowski w utworze porównuje życie z licznymi, ulotnymi zjawiskami, takimi jak: cień, błysk, dym, poeta wskazuje tym samym na nietrwałość życia. godzina mija za godziną, przemijają pokolenia, życie- czwarta część mgnienia.
66KajetanpatriotyzmZbytki PolskieLekturaAutor- Wacław Potocki martwi się o kraj. Wypomina szlachcie wady i niegodziwości( jazda karocami, zabawa przy akompaniamencie muzyki, służba wyposażona w złote sprzęty) zestawia to z tragicznym losem kraju (zmniejszające się z roku na rok granice, brak pieniędzy na wojsko). Potocki informuje szlachtę, próbuje przemówić do niej, że całe ich bogactwo zniknie wraz z zamierającym państwem. Autor martwi się o losy kraju, dlatego próbuje przemówić szlachcie do rozsądku.
67JuliaO przemianie bohateraKordianLekturaPrzemiana bohatera werterowskiego z kochanka w żołnierza
68JuliaMartyrologia narodu polskiegoDziady cz. IIILekturaUkazanie cierpienia polskiego narodu i okrucieństwa caratu, hołd złożony powstańcom listopadowym
69MartaZbrodniaPortret Doriana GrayaLekturaUkochana Doriana Graya, Sybil Vane, z miłości do niego traci umiejętność gry aktorskiej i Dorian zrywa z nią zaręczyny, co doprowadza do samobójstwa dziewczyny. Zachowanie Doriana odbija się na jego portrecie, co powoduje u niego skruchę, ale Lord Henry przekonuje Doriana, że nie zrobił nic złego. W ciągu kolejnych lat zaczyna spędzać noce w podejrzanych miejscach i popełnia coraz więcej grzechów. Każdy czyn powoduje, że jego podobizna starzeje się i szpetnieje, natomiast Dorian pozostaje w ciele 19-latka. Gdy pewnego dnia z troski odwiedza go przyjaciel i malarz, Basil Hallward, Dorian pokazuje mu portret i zabija go nożem. Nie czuje żalu. Znajomego chemika prosi o rozpuszczenie zwłok malarza w kwasie.
70MartaPodróżJądro ciemnościLekturaCharlie Marlow zostaje marynarzem. Płynie 30 dni z Europy do Afryki, 15 dni idzie przez dżunglę, a następnie płynie przez 2 miesiące w górę rzeki Kongo. Podróż jest metaforą życia: podczas niej Marlow pokonuje wiele trudności, poznaje nowych ludzi, przeżywa odejścia i powroty, podejmuje ryzyko. Wędrówka pozwala mu też na poszukiwanie prawdy o Kurtzie i samym sobie. Podróż wielokrotnie wystawia Marlowa na próbę. Serce Afryki jest miejscem, w którym ujawniają się najgorsze ludzkie instynkty.
71MartaKobietaMistrz i MałgorzataLekturaMałgorzata początkowo spędza czas u boku męża, którego nie kocha. Czuje się przy nim samotna i słaba. Miłość do Mistrza pozwala jednak Małgorzacie odżyć. Jeszcze większą przemianę widać, gdy staje się ona wiedźmą i królową na balu u Szatana. Robi to, by odzyskać Mistrza, który pewnego dnia zniknął. Zyskuje szacunek i uwielbienie. Jest całowana w kolano przez gości balu. Staje się silna, pewna siebie, dumna i szlachetna. Prosi Wolanda o wybaczenie Fridzie zbrodni zabicia własnego dziecka. Spełnia on też życzenie zjednoczenia z ukochanym. Małgorzata jest kobietą, dla której miłość jest siłą napędową i dla niej potrafi zrobić wszystko.
72MartaEverymanProcesLekturaJózef K. jest postacią uniwersalną. Nawet rozwinięcie jego nazwiska nie pojawia się w tekście. Jest on przeciętnym człowiekiem, z którym można utożsamiać dowolną osobę. Reprezentuje on całą ludzkość. Jego proces jest metaforą życia każdego człowieka: jesteśmy skazani na życie, mimo że nikt nie dowiaduje się na początku o jego zasadach. Każdy tak jak Józef K. jest też skazany na śmierć. Przychodzi ona z zaskoczenia i nie da się z nią walczyć, mimo że ludzie tak jak Józef próbują jej zapobiec.
73MartaArtystaCudzoziemkaLekturaRóża Żabczyńska jest skrzypaczką. Mimo talentu nigdy nie spełniła swoich marzeń o międzynarodowej sławie. Winą obarczała swojego nauczyciela z młodości, który nie przygotował jej wystarczająco pod względem technicznym, ale tak naprawdę największą przeszkodą było serce Róży, pełne nienawiści i smutku. Okazuje się, że talent posiada też jej córka, Marta. Dzięki pomocy mamy zostaje ona słynną śpiewaczką operową. Róża jednak czuje zazdrość i nie potrafi docenić sukcesów córki.
74MartaRewolucjaPrzedwiośnieLekturaRewolucja wybucha w Baku w 1917. Zostają zamknięte sklepy, a ludzie są pozbawiani mieszkań i własnego dobrobytku. Cezary Baryka ulega propagandzie i nawet sam oddaje władzy rodzinne skarby. Pielęgnuje też w sobie nienawiść do uchodźców. Jego matka przyłapana na wyciąganiu kosztowności z kryjówki zostaje skazana na roboty, co kończy się dla niej śmiercią. Baryka wstępuje do wojska ormiańskiego, a później tureckiego. Całe miasto ocieka krwią, a w morzu pływają ciała. Cezary zostaje skierowany do grzebania zwłok. Wśród ciał zauważa młodą Ormiankę. Z nadejściem bolszewików Cezary ucieka.
75MartaMiastoZbrodnia i karaLekturaPetersburg jest miastem upadku. Na ulicach szerzy się prostytucja, alkoholizm, bieda, złodziejstwo, choroby, brud i zniszczenie. Niebezpieczeństwo czeka na każdym kroku, a policja jest mało skuteczna. Miasto zdaje się być wręcz żyjącym potworem, który żeruje na mieszkańcach. Skłania do niemoralnych czynów, odbiera się chęć do życia, niszczy marzenia ludzi i przyczynia się do licznych samobójstw. Wysoka temperatura i duchota powodują konotacje z piekłem, ciasnota i zamknięta przestrzeń sprawiają uczucie uwięzenia. Topografia miasta nie jest natomiast opisana zbyt dokładnie. Brakuje między innymi nazw ulic.
76MartaAfirmacja życiaOrędzieWierszPodmiot nawołuje do afirmacji życia i cieszenia się chwilą, uzasadniając to tym, że “czasu wielkiego moc groźna”. Przemijanie i kruchość życia są powodem, dla którego ludzie powinni szanować to, co mają, i cieszyć się z tego. W wierszu Staffa przyszłość jest kreowana w jasnych barwach: "I niechaj piękne będzie, czego nie ma, / Albowiem wszystko może jeszcze być”. Ten optymizm zdaje się być polemiką z młodopolskim dekadentyzmem. Podmiot próbuje pokazać, że nowy wiek może być czymś dobrym.
77MartaTotalitaryzmNienasycenieLekturaW powieści Witkacego ludzie spożywają pigułki, po których znikają wszystkie troski. Tylko w ten sposób udaje im się żyć w kraju przejętym przez armię wschodnią. Pigułki symbolizują nieustanną walkę prawdy z kłamstwami, które narzuca im propaganda. Dają one iluzję szczęścia i spokoju ducha, tylko dlatego, że spychają świadomość do podświadomości. Zaczynają pisać marsze i ody zamiast muzyki popularnej, a malują obrazy społecznie użyteczne zamiast abstrakcji. Te rodzaje sztuki symbolizują fanatyzm i ślepe oddanie władzy. Wybór takiej sztuki jest wiarą w kłamstwa szerzone przez rząd.
78MartaMatkaDo DemeterWierszW hymnie “Do Demeter” podmiot liryczny wychwala wyjątkową miłość Demeter do Persefony. Gdy Persefona zostaje porwana, bogini odstawia jedzenie i picie, a cały swój czas poświęca na poszukiwania. Nie przyniosły one jednak żadnych rezultatów. Z rozpaczy ukryła się w świątyni i pogrążyła w smutku. Jej uczucia odbiły się na roślinności: nasiona przestały kiełkować, a rośliny nie wydawały plonów. Chce ona ochronić swoje potomstwo za wszelką cenę i boi się o ewentualną krzywdę, która może się mu stać, gdy nie będzie pod jej opieką. Demeter obawia się też, że już więcej nie zobaczy córki.
79DominikaPoświęcenieKsięga RodzajuLekturaOpowieść o Abrahamie mówi o ofierze z własnego szczęścia dla własnego narodu. Ów bohater ma poświęcić syna dla dopełnienia przymierza Izraela z Bogiem. Bóg, aby przetestować wiarę Abrahama kazał mu złożyć w ofierze jedynego syna, Izaaka. Abraham mimo rozpaczy na myśl o stracie dziecka postanowił wykonać polecenie. Przygotował ołtarz ofiarny i położył na nim chłopca, lecz wtedy pojawił się anioł, powstrzymał go i przekazał błogosławieństwo za oddanie i wiarę. Postać Abrahama jest szczególnie ważna, gdyż jego historia stanowi piękny obraz relacji między Bogiem a człowiekiem w Starym Testamencie.
80DominikaPoświęceniePasja - Mel GibsonFilmPoświęcenia dla ludzkości w celu jej zbawienia w świetle teologii chrześcijańskiej dokonuje Jezus z Nazaretu, który według kanonicznych ewangelii, ma nie założyć rodziny ale też ponieść śmierć za innych. W ekranizacji Gibsona bardzo naturalistycznie są pokazane wybrane sceny zwłaszcza droga krzyżowa. Film pokazuje męki i cierpienie Chrystusa, jednak doskonale ukazuje też nieskończone miłosierdzie i poświęcenie. Niektóre sceny są bardzo brutalne m.in scena z biczowaniem. Ostatecznie Jezus dokonuje odkupienia ludzkości poprzez wycieńczającą i okrutną śmierć na krzyżu.
81DominikaPortret matkiLudzie bezdomniLekturaPrzykładem dobrej i kochającej matki w literaturze jest matka Tomasza Judyma - Jadwiga. W powieści jest przedstawiony jej heroizm w walce o przetrwanie w czasie rewolucji oraz trud z jakim starała się zdobyć jedzenie dla ukochanego dziecka. Jednocześnie jest też kobietą zagubioną w rewolucyjnej rzeczywistości, bezradną, przytłoczoną ciężarem odpowiedzialności za syna. Przepełnia ją lęk o dziecko, które nie słucha matki, na które ona nie ma wpływu, lecz potrafi mu wszystko wybaczyć. Cezary nie zauważa wysiłku matki, jest zbuntowany, nie rozumie jej obaw. Docenia matkę dopiera jak ją traci, przeżycia związane z jej śmiercią sprawiają, że dojrzewa psychicznie.
82AgataŚmierćDziadyLekturaŚmierć jawi się Gustawowi z IV części "Dziadów" oraz Upiorowi jako sposób na zakończenie udręki, jaką jest życie bez ukochanej. Lecz ich tragiczny los nie zmienia się po samobójstwie. W II części utworu, śmierć nie jest końcem życia. Zmarli muszą odpokutować swoje winy, zrozumieć jakie popełnili błędy. Zjawiają się na obrzędzie Dziadów, by dostać pomoc od żywych, a w zamian zostawiają im naukę na przyszłość. W III części "Dziadów" śmierć jest karą za grzechy. Dosięga Doktora, zdrajcę ojczyzny, w najmniej oczekiwanym momencie - mężczyzna zostaje śmiertelnie porażony piorunem.
83AgataMiłośćDziadyLekturaMiłość romantyczna jest tematem części IV "Dziadów". Gustaw-Pustelnik opowiada w trzech godzinach (kolejno godzina miłości, rozpaczy i przestrogi) historię swojej wielkiej miłości do Maryli. Jego uczucie do kobiety było tak intensywne, że przyczyniło się do obłędu, a także samobójczej śmierci. Dla Gustawa była to miłość wyjątkowa, miłość dwóch dusz bliźniaczych, która miała przetrwać wszystko. Jednak Maryla poślubiła innego, pozostawiając Gustawa w cierpieniu i rozpaczy.
84AgataBalDziadyLekturaBal u Senatora ukazuje nam obraz polskiego społeczeństwa, a także ludzkiej dwulicowości. Spotykają się na nim patrioci, sercem oddani sprawom ojczyzny, a także ludzie ślepo oddani Nowosilcowowi.
85AgataBógDziadyLekturaBóg w części III ma dwa oblicza. Dla Księdza Piotra jest miłością tego świata. Dzięki swej pokorze ksiądz został obdarowany łaską - widzi przyszłe zdarzenia. Dla Konrada zaś jest rozumem świata. Bohater toczy z Bogiem walkę - buntuje się przeciwko niemu - i przegrywa. Natomiast w II części utworu Bóg jest sprawiedliwością - zbawienie otrzymują tylko ci, którzy żyli zgodnie z prawem boskim.
86Dominikamiłośćmistrz i MałgorzataLekturaMałgorzata Bohaterka bez pamięci zakochała się w mężczyźnie czując, że właśnie trwanie u jego boku było jej przeznaczeniem. Wierzyła, iż jakaś nieznana siła rozkazała jej wziąć ze sobą na spacer bukiet żółtej mimozy, którym zwróciła na siebie uwagę mistrza. Miłość ma to do siebie, że odbiera ludziom rozum. Można początkowo podejrzewać, że to właśnie stało się z bohaterką, która bez wahania porzuciła dostatek i przeprowadziła się do sutereny ukochanego pisarza. Jednak szybko przekonujemy się, że związek tych dwojga bohaterów jest niezwykły. Ich miłość nie gaśnie nawet na chwilę, chociaż mistrz w tajemnicy przed nią zamknął się w zakładzie psychiatrycznym.Ukochany był dla niej osobą tak ważną, że nie wahała się zawrzeć paktu z diabłem, byle go odnaleźć. Właśnie wtedy zachodzi w niej głęboka wewnętrzna i zewnętrzna przemiana. Za sprawą kremu odmieniona Małgorzata nie odczuwała wyrzutów sumienia, działa z wielką pewnością i determinacją, nie oglądając się za siebie. Siłę czerpała z głębokiej wiary w prawdziwość swoich uczuć. Wszystko podporządkowała jednemu celowi – odzyskać ukochanego i wieść nareszcie szczęśliwe życie u jego boku. Dla niego poddała się wszelkim zabiegom, jakich wymagała od niej umowa zawarta z Wolandem. Godnie pełniła rolę gospodyni szatańskiego balu, co wiązało się nawet z wypiciem kielicha krwi.Nie da się oprzeć wrażeniu, że motorem napędzającym wszystkie działania Małgorzaty powodowane są wielką, czystą miłością wobec mistrza. Kobieta oddała nawet życie wiedząc, że tylko tak będzie mogła na wieki połączyć się z ukochanym. Małgorzata bezkrytycznie zaufała uczuciu i nawet przez moment nie zwątpiła w słuszność swoich racji. Bez wątpienia do jej cech należy zaliczyć: siłę charakteru, pewność siebie, konsekwencję, determinację, dobroć, litość i upór. Nie zawahała się najpierw porzucić bogate życie u boku męża, a oddać życie, wiedząc, że tylko tak spełni swoje odwieczne marzenie o wiecznym szczęściu i prawdziwej miłości.
87AgataBuntDziadyLekturaKonrad, w Wielkiej Improwizacji, buntuje się przeciwko Bogu za cierpienie ojczyzny. Uważa, iż to on powinien mieć władzę nad ludźmi, być ich przewodnikiem, by mogli stworzyć szczęśliwy naród. Obwinia Boga o kierowanie się rozumem, zamiast uczuciem. W efekcie swego wystąpienia przeciwko Panu zostaje opętany przez złego ducha.
88DominikarodzinaIgrzyska śmierciLekturaKatniss jest niezwykle przywiązana do swojej rodziny. Po śmierci ojca to ona przejęła rolę głowy domu, nauczyła się polować i dbała o zapewnienie swojej rodzinie środków do życia, pożywienia. Właściwie każde jej działania są podejmowane w trosce o rodzinę - nauczenie się łucznictwa, czy w końcu zgłoszenie się jako ochotnik do Igrzysk zamiast swojej siostry. Katniss miała świadomość iż zrzuca na siebie pewną śmierć jednak podejmuję się tego ryzyka.Także w rozmowie telewizyjnej wypowiada się, że Igrzyska musi wygrać ze względu na siostrę i matkę, które bez niej sobie nie poradzą. Całe poświęcenie było powodowane miłością do rodziny.
89AgataDzieckoDziadyLekturaDusze dzieci pojawiają się w II części utworu. Proszą one zebranych o dwa ziarnka gorczycy, ponieważ nie mogą dostać się do nieba, gdyż za życia nie zaznały goryczy. Syn Pani Rollisonowej, uczeń gimnazjum również jest dzieckiem. Bity podczas przesłuchań załamuje się i chce popełnić samobójstwo.
90AgataPielgrzymDziadyLekturaPielgrzym - narrator i bohater Ustępu. Jego oczami czytelnik obserwuje obraz Rosji, życie w Petersburgu.
91AgataKatDziadyLekturaKatem (dla ofiar prześladowań) jest Senator, który wykorzystuje prowadzone śledztwa do własnych interesów. Określenia tego można użyć również wobec Widma Złego Pana z części II "Dziadów", gdyż w istocie był złym i okrutnym człowiekiem wobec swoich poddanych.
92AgataKonflitDziadyLekturaRóżnice światopoglądowe są przyczyną polemiki, a także konfliktu, Gustawa i Księdza w IV części "Dziadów". Gustaw uważa, że miłość to połączenie bliźniaczych dusz, a samobójstwo to wyraz skrajnej rozpaczy. Oczekuje on na śmierć ukochanej, by spotkać się z nią w zaświatach. Ksiądz natomiast wiąże uczucie z małżeństwem i dziećmi. Jest racjonalistą, a samobójstwo uważa za grzech.
93AgataMatkaDziadyLekturaPani Rollisonowa, starsza kobieta, sama wychowuje swoje jedyne dziecko. Każdego dnia zjawia się u Senatora, by błagać go o uwolnienie syna. Jej miłość i więź z synem jest tak mocna, że wyczuwa cierpienia gimnazjalisty.
94JulkaBuntFerdydurkeLekturaJózio buntuje się przeciwko narzucanym mu formom, między innymi formie ucznia. Uciekając od jednej formy, niefortunnie wpada w kolejną. Pod koniec powieści Józio dochodzi do wnioski, że od formy nie da się uciec.
95JulkaMiłośćGiaurLekturaGiaur bezgranicznie kocha Leile. Leila jest mężatką, dlatego planują wspólną ucieczkę. Jednak Hassan podejrzewając zdradę, zgodnie z muzułmańską tradycją topi niewierną żonę. Z rozpaczy, poczucia ogromnej straty i lojalności wobec ukochanej, Giaur mści się w jej imieniu na Hassanie zabijając go w pojedynku, w którym dzielnie walczył. Giaur nie żałuje popełnionej zbrodni. Ubolewa jednak nad tym, że nie przyniosło mu to ukojenia. Nawet po 6 latach pamięta o ukochanej, tęskni za nią i chciałby mieć ją przy sobie. Umiera w tęsknocie i ogromnej miłości do Leili.
96JulkaMałżeństwoGiaurLekturaNieszczęśliwe małżeństwo Hassana i Leili. Leila to niewolnica, przymuszona do małżeństwa, dlatego nie darzy swojego męża miłością. Zdradza go z Giaurem i planuje z nim ucieczkę, do której ostatecznie do chodzi.
97JulkaBohater bajronicznyGiaurLekturaGiaur to niezwykły, tajemniczy, samotny człowiek. Gotowy do walki na śmierć i życie. Zbuntowany wobec świata. Ma poczucie wyższości. Jest dumny i niezależny.
98JulkaZdradaGiaurLekturaLeila zdradza swojego męża Hasanna z Giaurem. Zdrada doprowadza ją do haniebnej śmierci, gdyż zostaje utopiona w morzu przez swojego małżonka.
99JulkaŚmierćGiaurMąż (Hassan) topi swoją niewierną żonę (Leila) w morzu. Giaur napadając Hassana i tocząc z nim pojedynek, zabija go. Główny bohater po 6 latach od popełnienia zbrodni osiedla się w klasztorze i niedługo potem umiera.
100JulkaTradycjaGiaurLekturaZgodnie z muzułmańską tradycja mąż utopił niewierną żonę w morzu.
101JulkaKobieta aniołGiaurLekturaGiaur idealizuje swoją ukochaną. Nie zauważa u niej żadnych wad. Widzi jedynie milion zalet. Uważa ją za ideał kobiety. Kocha ją bezgranicznie.
102AgataMesjanizmDziadyLekturaPoruszona w III części utworu, w widzeniu księdza Piotra, koncepcja losu Polski, która ma zmartwychwstać, być wolna.
103AgataMilczenieDziadyLekturaBóg milczy podczas Wielkiej Improwizacji wygłaszanej przez Konrada, gdy ten domaga się od niego władzy nad światem i ludźmi. W końcu główny bohater zaczyna Mu grozić, jest na granicy bluźnierstwa, a Bóg nadal milczy, co daje wyraz wyższości Stwórcy nad pełnym pychy Konradem. Milczy również kruk z małej improwizacji, czym zyskuje przewagę.
104AgataMłodośćDziadyLekturaWięźniowie z cz. III są młodymi ludźmi. Pomimo swego wieku są ukształtowani ideologicznie. Kochają ojczyznę. Są niezłomni, nie ulegają torturom ani przesłuchaniom.
105AgataWina i karaDziadyLekturaNa obrzęd Dziadów przywoływane są dusze ludzi, które nie dostąpiły zbawienia. Aniołki (duchy lekkie - Józio i Rózia) proszą o dwa ziarnka gorczycy, gdyż na ziemi nie zaznały ani bólu ani troski, co ma pomóc im dostać się do raju (na razie dręczy je smutek i trwoga). Następnie (po zapaleniu wódki w kotle) zjawia się duch ciężki, Widmo Złego Pana. Był on okrutny za życia dla swych poddanych. Karą za jego grzechy jest męka wiecznego pragnienia i głodu. Podaną mu strawę zjada Chór Ptaków Nocnych. Na obrzędzie zjawia się również Zosia, dziewczyna ze wsi, która będąc duchem pośrednim błądzi po świecie gnana wiatrem, męczy ją również pustka i nuda (bo puste było jej życie). Zawiniła ona gardząc miłością. Nie dbając o realny świat, żyła ona marzeniami. Nigdy też nie zaznała trosk ani realnego szczęścia. Poprosiła o pomoc w dotknięciu stopami ziemi, co jednak okazało się niemożliwe.
106AgataOjczyzna i patriotyzmDziadyLekturaOjczyzna jest najważniejszą rzeczą w życiu więźniów z III części "Dziadów". Są przesłuchiwani i torturowani, za stanięcie w obronie własnej tożsamości narodowej. Patriotami są również goście Senatora, stojący przy drzwiach na balu. Mają oni w świadomości wszystkie cierpienia swych rodaków, a także niesprawiedliwości, które ich dotykają.
107AgataPokoraDziadyLekturaKsiądz Piotr w przeciwieństwie do Konrada jest cichym, spokojnym i pokornym człowiekiem. Dlatego też uzyskuje od Boga łaskę - widzi przyszłe zdarzenia. Cechą tą (pokorą) może się również szczycić Ewa, która doświadcza widzenia z Matką Bożą i Jezusem.
108AgataPrzemiana wewnętrznaDziadyLekturaPrzemianie wewnętrznej ulega główny bohater utworu. Z kochanka imieniem Gustaw przeradza się w patriotę, przyjmując imię Konrada. W akcji utworu widzimy jeszcze Gustawa-Pustelnika.
109AgataSamobójstwoDziadyLekturaSamobójstwo jest dla Pustelnika-Gustawa z IV części "Dziadów" sposobem na zakończenie cierpienia po utracie ukochanej Maryli. Samobójczą śmierć wybiera również Upiór.
110UlaMiłośćMitologiaLekturaEurydyka, żona Orfeusza zginęła przez ugryzienie żmii. Orfeusz z miłości do niej postanowił za nią pójść aż do podziemi i wydostać ją. Prawie mu się to udało, ale złamał zakaz wydany przez Hadesa, mówiący, że może ją wydostać pod warunkiem, iż nie obróci się i nie spojrzy na ukochaną podczas drogi powrotnej.
111UlaZemstaApollo i MarsjaszWierszZbigniew Herbert ukazuje w swoim wierszu akt zemsty boga, który po wygranym pojedynku muzycznym z Marsjaszem przywiązuje go do drzewa i obdziera ze skóry. Cierpiący Marsjasz wydaje z siebie rozdzerający krzyk, będący prawdziwą sztuką, która dogłębnie wyrażała ból jaki artysta odczuwał. To przeciwieństwo boskiej sztuki, ponieważ Apollo jest nieśmiertelny, jest bogiem i nie odczuwa strachu, bólu czy cierpienia jak ludzie, zatem nie jest w stanie tego wyrazić w swojej twórczości.
112Ulasyzyfowa pracaSyzyfowe PraceLekturaW powieści Stefana Żeromskiego pracą syzyfową można nazwać pracę rusyfikatorów, którzy próbowali podporządkować sobie chłopców z gimnazjum w Klerykowie, ponieważ ci nieustannie wymykali im się spod kontroli, byli patriotami i głeboko odczuwali swoją polskość. Z tego powodu wysiłek zaborców był bezowocny.
113UlaZazdrośćBiblia - Stary TestamentLekturaKain zajmował się uprawą roli, a jego brat Abel był pasterzem. Rodzeństwo składało ofiary Bogu z tego, co udało im się zgromadzić. Raz ofiara Abla została uznana za okazalszą, w przeciwieństwie do ofiary Kaina. Starszemu z braci nie spodobało się to i z zazdrości zabił swojego brata, za co został skazany na wieczną tułaczkę i niedolę.
114UlaMiastoDżumaLekturaOran jest miejscem, gdzie panuje straszliwa epidemia, bramy są zamknięte i ludzie nie mają drogi ucieczki, są odizolowani od świata, umierają tam. Miasto przedstawione jest jako brudne, szare, panuje tam niesamowity gorąc, nie ma zieleni, jest po prostu szpetne. W dodatku jest miastem portowym, ale odwróconym tyłem do morza, więc mieszkańcy nie mogą podziwiać ładnych widoków.
115UlaPieniądzKordianLekturaW dramacie Juliusza Słowackiego bohater Kordian wędruje po Europie. Pierwszym przystankiem jest Londyn. W James Parku zaczepia go dozorca, który chce pobrać opłatę za zajęte krzesła. W rozmowie z nim, Kordian rozczarowuje się dochodząc do wniosku, że pieniądz rządzi światem. Za pieniądze można kupić sławę, władzę, a nawet bezkarność.
116AnnaWeselePan TadeuszLekturaMotyw wesela widoczny jest na przykładzie Pana Tadeusza. Można powiedzieć, że jest to niejako zakończenie pewnego wątku w utworze literackim. Mianowicie widzimy to właśnie w Panu Tadeuszu, gdzie akcja kończy się zaręczynami Tadeusza i Zosi.
117AnnaNauczycielFerdydurkeLekturaPostać nauczyciela w utworze Gombrowicza jest przedstawiona w groteskowy sposób. Belfer Bladaczka, uczący języka polskiego, nie potrafi zapanować nad swoimi uczniami. Na zajęciach panuje chaos, lekcja prowadzona jest w nudny dla chłopców sposób. Bladaczka mówi schematami, nie ma własnego zdania, podpisuje się pod tym, co uważa większość. Próbuje im wpoić, że Słowacki wielkim poetą był. Gałkiewicz zdecydowanie się z tym nie zgadza i mówi, że go to zdecydowanie nie zachwyca.
118Marta KCierpienieLalkaLekturaStanisław Wokulski- główny bohater ,,Lalki" Bolesława Prusa cierpi na wielu płaszczyznach. Cierpienie towarzyszy mu już od wczesnych lat . Ciężko pracował u Hopfera i był wyśmiewany za to. Musiał wydobyć się z piwnicy czyli ,,dołu społecznego" a później ciężko pracował. Wziął udział w powstaniu styczniowym, przez które zostały mu czerwone ręce po odmrożeniach. Doświadczał wykluczenia z grupy społecznej podczas pobytu na salonach arystokratycznych. Był niedoceniany. Pojawia się tutaj resentyment- żal do świata, że go nie docenia. Jego żona Małgorzata zmarła. Był samotny przez większość życia. Izabela Łęcka początkowo lekceważyła go, czuła do niego niechęć. Pojawia się tutaj także indiosynkrazja (wstręt fizyczny- czerwone ręce). Po pewnym czasie oswoiła się z jego osobą oraz zaczęła go tolerować. Zauważyła również korzyści materialne, dostawała prezenty, Stanisław Wokulski służył jej pozycji w społeczeństwie. Traktowała go jednak przedmiotowo. Dała mu nadzieje na wspólną przyszłość. Po zerwaniu narzeczeństwa Wokulski dokonuje próby samobójczej a następnie popada w depresję, załamuje się, cierpi. W ,,Lalce" cierpią także mieszkańcy Powiśla- dzielnicy Warszawy. Są oni głodni, umierają przedwczesną śmiercią, chorują. W tekście są przedstawieni w sposób naturalistyczny (np. trędowata kobieta i suchotniczy mężczyzna). Wokulski dostrzega to, jednakże ma dylemat- czy poddać się miłości do Izabeli Łęckiej? Czy pomagać i wspierać biedotę Powiśla? (Jest to filantropia i jednocześnie dylemat pozytywisty oraz praca organiczna i praca u podstaw). Ignacy Rzecki w ,,Lalce" również przedstawia obraz cierpienia podczas swoich retrospekcji. Wspomina obraz wojny cierpienie, śmierć i ból z nią związany.
119Marta KCierpienieCierpienia młodego WerteraLekturaTytułowy bohater ,,Cierpień młodego Wertera" Johanna Wolfganga Goethego cierpi głównie z powodu niespełnionej miłości. Po tym jak poznał i zakochał się w Lottcie, idealizował ją, upiększał. Jego miłość była miłością romantyczną. Czytał i szukał ukojenia w książkach takich jak ,,Homer" , ,,Pieśni Osjana" mówiących o śmierci, samotności, rozpaczy, rozstaniu, były one przepełnione melancholią. Nie czuł więzi ze społeczeństwem, odszedł z pracy, był niewolnikiem miłości i pozwolił jej owładnąć sobą. Cierpiał z zazdrości po powrocie Alberta, jednakże nie zaprzestał spotkań z Lottą przez co jeszcze bardziej zagłębiał się w cierpieniu. Użalał się nad sobą, był bierny i płaczliwy. Pojawia się wysoka amplituda uczuć, która nim rządzi. Odczuwał weltschmerz- ból świata, istnienia. Odzwierciedleniem jego emocji i przeżyć była natura. Wiosną, gdy poznał Lottę i czuł się szczęśliwy wszystko kwitło i była piękna pogoda, natomiast gdy coraz bardziej zbliżał się do dokonania swojego samobójstwa natura stawała się mroczniejsza i bardzo nieprzyjazna, ponura. Ostatecznie postanawia popełnić samobójstwo. Jest to jego sposób na ucieczkę. Jednakże nie udaje mu się zrobić tego tak, aby jak najmniej cierpieć, ponieważ po strzeleniu do siebie cierpi jeszcze przez całą noc aż umrze.
120Marta KCierpienieRomantycznośćWierszW balladzie Adama Mickiewicza ,,Romantyczność" bohaterka Karusia cierpi z rozpaczy nad utraconą miłością. Nie potrafi pogodzić się ze stratą ukochanego. Czuje się nierozumiana i samotna, wyobcowana. Jest nieszczęśliwą kochanką. Źle czuje się wśród ludzi. Emocjonalnie podchodzi do wydarzeń. Jest wrażliwa, rozchwiana emocjonalnie.
121Marta KCierpienieDziady cz. IIILekturaW trzeciej części ,,Dziadów" Adama Mickiewicza młodzi więźniowie cierpią w celach. Na spotkaniu w jednej z cel opowiadają sobie wzajemnie historie np. historia torturowanego Tomasza Zan, historia Janczewskiego wywiezionego na Syberię, historia o małym chłopcu, który nie umiał unieść kajdan, historia o Cichockim i innych cierpiących ludziach. Konrad w wielkiej improwizacji ukazuje się jako Prometeusz. Chce poświęcić się dla dobra narodu i utożsamia się z jego cierpieniem. Pojawia się tutaj martyrologia narodu polskiego. Jest to wielkie, zbiorowe cierpienie i męczeństwo za naród. Pojęcie odnosi się do męczenników za wiarę. W widzeniu księdza Piotra Polacy porównywani są do dzieci prześladowanych przez Heroda. Widzi on tłumy skazańców wywożonych na Sybir. Ksiądz porównuje mękę Polski do męki Jezusa na krzyżu. Naszym Piłatem jest Francja a zaborcami Rosja, Niemcy i Austria. Pani Rollison w dramacie prosiła Nowosilcowa aby uwolnił jej syna, mimo tego że była niewidoma i cierpiała po stracie dziecka senator zakpił z niej i zlekceważył ją.
122Marta KBiedaLalkaLekturaW ,,Lalce" Bolesława Prusa występuje Marianna, która aby zarobić na swoje życie pracowała jako prostytutka. Wokulski pomógł jej znaleźć lepszą pracę i mieszkanie. Dzięki niemu wydobyła się chociaż częściowo z biedy i miała godną pracę. Mieszkańcy Powiśla, przez które przechodził Stanisław żyją w skrajnej biedzie i ubóstwie. Nie mają dostępu do podstawowej opieki lekarskiej i umierają przedwcześnie. Widać tutaj dużą przepaść społeczną pomiędzy arystokracją a mieszkańcami Powiśla. Mieszkają tam złodzieje, pijacy, trędowaci. Jest tam nieporządek i dużo śmieci. Wokulski rozmyśla nad zbudowaniem bulwarów nad Wisłą i o poprawieniu warunków życia ludzi mieszkających w Powiślu. W kamienicy Łęckich pojawiają się lokatorzy, którzy są zadłużeni i nie spłacają komornego, ponieważ nie mają pieniędzy. Jest tam bieda i brud. Wokulski pomaga także Węgiełkowi- umożliwia mu naukę zawodu i znalezienie pracy. Arystokracja rzadko wspomaga ludzi biednych z niskich warstw społecznych. W powieści zorganizowano kwestę, na której arystokracja miała okazję do zaprezentowania się i porozmawiania. Łęcka sama wzięła udział w kweście, wcześniej długo rozmyślała nad tym, którą suknię założyć na tą okazję.
123Marta KBezdomnośćLudzie bezdomniLekturaW powieści Stefana Żeromskiego ,,Ludzie bezdomni" pojawia się motyw bezdomności. Tomasz Judym jest bezdomny pomimo posiadania miejsca zamieszkania, ponieważ jest samotnikiem z wyboru, rezygnuje z małżeństwa na rzecz realizowania własnych celów i pomocy ludziom z niższych warstw społecznych, często zmienia miejsce zamieszkania, brak zakorzenienia, przejściowość, niepewność, brak stabilizacji finansowej. Jest wyobcowany przez środowisko lekarskie. Natalia Orszeńska szuka wrażeń i przygód, wyrzeka się domu i ucieka z narzeczonym. Wiktor Judym przebywa na emigracji, gdzie zarabia na utrzymanie rodziny. Jest ciągle w drodze, brak zakorzenienia na stałe. Utrata ojczyzny. Joanna Podborska nie mieszka z rodziną- braćmi, którzy są za granicą. Jej rodzice zmarli. Nie odczuwa ona ciepła ogniska domowego. Jej wymarzony dom to archetyp domu. Dostrzega piękno w prostocie, skromności, potrzebuje zaznać poczucia bezpieczeństwa, komfortu psychicznego oraz ciepła ogniska domowego. Inżynier Korzecki wybiera skromne życie zamiast dostatniego. Nie godzi się ze złem świata, wybiera śmierć. Jego dom odzwierciedla stan dekadenta. Czuje, że świat chyli się ku upadkowi, dlatego jego mieszkanie jest prawie puste i nie gromadzi on zbyt wielu przedmiotów na zapas.
124Marta KCierpienieLudzie bezdomniLekturaW ,,Ludziach bezdomnych" Stefana Żeromskiego pojawia się symbol rozdartej sosny, który oznacza cierpienie. Obsunęła się ziemia. Po ingerencji człowieka część jej korzeni poszła razem z zawaliskiem. Jest to dla niej obcy świat, w którym się męczy. Reszta korzeni dalej tkwi w swoim naturalnym środowisku. Judym jest rozdarty między miłością do Joasi (naturalne środowisko, pragnienia) a obowiązkiem spłacenia długu dla społeczeństwa, ponieważ Judym miał szansę wydostać się z niskiej warstwy społecznej, dlatego musi teraz pomóc innym (środowisko zniszczone, zdegradowane, w którym cierpi i jest to wbrew jego woli). Jest to męka zarówno sosny jak i męka Judyma. Judym odrzuca miłość do ukochanej na rzecz samotności i przyczynia się tym do wielkiego smutku i rozczarowania dziewczyny. Poświęcił on szczęście Joasi dla szczęścia innych ludzi. Występuje tutaj prometeizm Judyma. W ,,Ludziach bezdomnych" cierpi także Joasia Podborska, która marzyła o małżeństwie i wspólnym domu z Judymem. Została jednak przez niego opuszczona.
125Marta KOjczyzna i patriotyzmWeseleLekturaChochoł to symbol wieloznaczny- z jednej strony jest to słoma, brzydota, przebranie i przykrycie krzaku róży w oczekiwaniu na lepszy czas. Są to też uśpione dążenia niepodległościowe, patriotyzm, być może symbol narodu. W zakończeniu chłopi i inteligencja czekają na kogoś, kto ich uratuje, kogoś z zewnątrz. Przyjeżdża Jasiek. Tęsknili za czymś większym niż człowiek, oczekiwali czegoś cudownego, metafizycznego. Jasiek zastaje ich znieruchomiałych, stojących jak we śnie. Zgubił złoty róg podczas podnoszenia czapki z pawimi piórami, został mu tylko sznur. Symbol czapki z pawich piór to symbol przywiązania do rzeczy materialnych, duma, pycha narodowa, nie należy przedkładać dóbr materialnych nad sprawy narodowe. Jasiek ukazał swoją niedojrzałość i brak odpowiedzialności. Złoty róg miał wezwać ludzi do powstania, nic się bez niego nie udało. Złota podkowa to symbol szczęścia. Gospodyni schowała ją i może dlatego nie udały się dążenia narodowe. Chocholi taniec to symbol upadku, bierności, zastoju, marazmu, niemocy, słabości, które ukazał chochoł. Stańczyk ukazujący się dziennikarzowi obwinia go za upadek społeczeństwa, zachęca go, aby nie usypiał narodu. Pokazuje konformizm, oportunizm, błahe sprawy, którymi zajmuje się dziennikarz. Hetman ukazujący się panu młodemu przekonuje go, że popełnił zły czyn żeniąc się z chłopką. Mówi, że pan młody nie pamięta o obowiązku walki, zarzuca mu brak czynu. Rycerz ukazuje się poecie i sprzeciwia się postawie dekadentyzmu. Przypomina świetność Polski za czasów Jagiełły. Zachęca poetę do działania i wskrzeszenia potęgi Polski. Jest to zestawienie wielkości rycerza ze słabością poety. Upiór Jana Szeli uosabia drzemiące w społeczeństwie podziały.
126ZuziaZbrodniaZbrodnia i karaLekturaRodion Raskolnikow - główny bohater powieści popełnia zbrodnię; morderstwo: zabija starą lichwiarkę oraz jej siostrę Lizawietę.
127ZuziaRodzinaFerdydurkeMłodziakowie: Wiktor, jego żona Joanna i ich córka Zuta uważają się za rodzinę nowoczesną, żyją zgodnie z zasadami nowego świata, przywiązują dużą wagę do tężyzny fizycznej. Jest to jednak tylko maska. Gdy rodzice nakrywają dwóch zalotników (młodego Kopyrdę i starego profesora Pimkę) na przebywaniu równocześnie w pokoju ich córki ukazuje się ich prawdziwe oblicze (szczególne poruszenie wzbudza profesor - jako mężczyzna, któremu daleko do rówieśnika Zuty). Okazują się być zwyczajnymi rodzicami, dla których taka scena nie jest czymś normalnym, którzy troszczą się o swoje dziecko i nie usprawiedliwiają takiej sytuacji nazywając ją "nowoczesną".
128Marta KCierpienieBoska komediaLekturaW tekście Dantego Alighieri ,,Boska komedia" przedstawiono dziewięć kręgów piekła, gdzie cierpią grzesznicy. Ludzie w piekle doświadczają wiecznej męki. Muszą osłaniać się od niesprzyjającej pogody i warunków- deszczu, śniegu, gradu, błota. Pies Cerber warczy na nich i szczeka. Występuje nawiązanie do Biblii- bogaci, którym poszczęściło się i wiedli dostatnie życie a nie pomagali biedniejszym znaleźli się w piekle, natomiast biedni po śmierci trafili do nieba. Pojawiają się sceny dantejskie- sceny zbiorowej męki, cierpienia. W piekle nie ma nadziei a Bóg jest surowy i sprawiedliwy.
129Marta KPodróżBoska komediaLekturaW ,,Boskiej komedii" Dantego Alighieri przedstawiona została podróż Dantego po piekle, czyśćcu i niebu. Na początku poematu narrator opisuje, że jest w połowie swojego życia i zszedł za złą drogę. Zabłądził do lasu, który jest alegorią zła, ciemności, zagubienia, zbłądzenia, grzechu. Opisuje las jako tajemnicze miejsce wywołujące w nim uczucie strachu, niepewności. Korzyściami, jakie może zdobyć z przeprawy to doświadczenie, nowa wiedza, pokonanie trudnej drogi i udoskonalenie siebie i stanie się lepszym człowiekiem. Podczas podróży po zaświatach Dante odnajduje siebie, odkrywa siebie na nowo. Dante wraz z przewodnikami ukazują czytelnikom piekło, czyściec i raj. Poprzez podróż po piekle Dante chce ostrzec ludzi i pokazać im, że nie ma tam nadziei. Jest zamiast tego męka, strach i trwoga. Poemat opowiada dzięki alegorii o drodze, jaką pokonuje ludzka dusza- od upadku przez nawrócenie aż po spotkanie z Bogiem. Życie ludzkie to wędrówka. Należy tak przejść przez życie, aby na końcu spotkać się z Bogiem.
130Marta KBógBoska komediaLekturaBóg w ,,Boskiej komedii" Dantego Alighieri jest przedstawiony jako sprawiedliwy, kochający, konsekwentny, miłościwy. Każe i nawraca. Jest sensem życia. Mamy spotkać się z nim na końcu naszej ludzkiej wędrówki. Dzieje się to na końcu poematu w dziewiątym niebie. Jest to bezpośredni kontakt z Bogiem czyli ekstaza. W raju Dantego oprowadza jego ukochana Beatrycze.
131Marta KUtopiaUtopiaLekturaW ,,Utopii" Tomasza Morusa został ukazany świat, który jest idealny, ale nie jest realny. Przedstawiono świat, w którym wszyscy posługują się tym samym językiem i mają takie same prawa. Nikt nie chce poszerzać ziemi. Występuje losowa zmiana domu co 10 lat i każdy może wejść do dowolnej posiadłości. Jest 6- godzinny system pracy z jedną przerwą, którą należy wykorzystać na kształcenie naukowe lub inne pożyteczne spędzanie czasu. Ludzie zachwycają się nad przyrodą i chwalą Boga stworzyciela. Minusy utopijnego świata to: zakaz wyznawania ateizmu, brak celu w życiu, rywalizacji, satysfakcji. Brak własności prywatnej, intymności, stałego miejsca na ziemi. Brak indywidualizmu, swobodnej ekspresji, wolności. Nie można wyrażać siebie. Brak zgody na marnowanie czasu oraz nieustająca społeczna kontrola.
132MartaKArkadiaŻywot człowieka poczciwegoLekturaW ,,Żywocie człowieka poczciwego" Mikołaja Reja występuje motyw arkadii. Arkadia jest to idealizowana kraina (położona na Peloponezie w Grecji). Jest w niej hojność i łagodność natury. Występuje proste życie, miłość, śpiewy, łagodna natura, radość, afirmacja świata. W utworze występują proste czynności i prace dostępne dla wszystkich, ludzie cieszą się pracą w ogrodzie. Jest miła, rodzinna atmosfera i harmonia z naturą. Ideał szlachcica, ziemianina według Reja- umiarkowane, sprawiedliwość, prawda. Nie ma oczekiwania na śmierć. Świat jest przyjazny i bezpieczny. Pojawia się optymizm renesansowy. Małżeństwo jest tam ważnym celem życia. Dzięki niemu dostaje się wsparcie, pomoc, przyjemności, dzieci. Razem można dzielić smutki i radości. Wiara w Boga i chwalenie go.
133Marta KPrzemianaMakbetLekturaW dramacie Szekspira ,,Makbet" dokonała się ewolucja Makbeta. Początkowo był on pełnym ambicji, dzielnym wojownikiem. Deklarował służbę władcy. Był szlachetny, honorowy i wierny. Po tym jak usłyszał przepowiednię ukazała się jego chciwość, brawura. Pragnie korony i władzy. Jest sprzeczny wewnętrznie, ponieważ boi się ale jednocześnie pragnie władzy. Mimo tego wahał się, czy dokonać zbrodni, dlatego wciągnął w to wspólniczkę- Lady Makbet. Po zbrodni staje się obłudny i fałszywy. Zabija kolejnych ludzi pod pretekstem własnego oburzenia ich zachowaniem. Staje się podejrzliwą i strachliwą osobą. Jest postacią tragiczną, ponieważ jest świadomy marności swojego istnienia. Lady Makbet początkowo krytykuje słabość męża, manipuluje jego uczuciami. Jest okrutna i bezwzględna, ponieważ postanawia zabić Dunkana. Wyzbywa się uczuć i pomaga zrealizować ambicje męża. Po zabójstwie popada w obłęd. Dręczy ją sumienie, dlatego popełnia samobójstwo.
134Marta KMagiaMakbetLekturaElementy magiczne w dramacie Szekspira są personifikacją zła- czarownice oraz wyrzutów sumienia- duch Banka. Świat fantastyczny to świat zła i kuszenia. Pojawiają się zwidy i majaki (ciemna strona bohatera, walka wewnętrzna). Hekate i czarownice to elementy śmieszne, groteskowe.
135Marta KPrzemijanieKrótkość żywotaWierszW wierszu Daniela Naborowskiego ,,Krótkość żywota" osoba mówiąca mówi o tym, jak czas i życie szybko mija, nigdy nie ma dwa razy takiego samego dnia. Przypomnienie o śmierci. Występuje też motyw vanitas- marność życia. Nawiązania do Księgi Koheleta. Występuje motyw memento mori- pamiętaj o śmierci. Bezsens planów wobec śmierci. Czas nie zwalnia tylko szybko biegnie. Niejeden umarł, który planował długie życie, być może nie był na to przygotowany. Krótkie wyrazy, jednosylabowe podkreślają krótkość szybko przemijającego życia.
136Marta KMiłość i śmierćDla zakochanych to samo staranieWierszW wierszu Stanisława Grochowiaka [Dla zakochanych to samo staranie] osoba mówiąca w wierszu porównuje zakochanych do osób zmarłych. Łóżko porównuje do trumny- tak samo przyćmione światło w pokoju. Zakaz wstępu do pokoju z zakochanymi i umarłymi. Miłość nie przynosi tylko radości ale też cierpienie i smutek. Może pojawić się strach, że ktoś odejdzie, obawa, że umrze. Zatrzaśnięte drzwi to intymność i odcięcie się od innych lub umarli, którzy są odcięci od świata.
137Marta KDzieckoCierpienia młodego WerteraLekturaDla Wertera dziecko jest wzorem. Ceni w dzieciach prostotę, fascynację zwykłymi rzeczami, szczerość, brak drzemiącego w nich zła i dobroć oraz niezdolność do krzywdzenia innych. Zazdrości dzieciom wolności, swobody. Świadomie wybiera bycie dzieckiem i krytykuje dorosłych. Uważa, że są niedojrzali, nieodpowiedzialni i nie patrzą na konsekwencje.
138Marta KMiłośćChłopiLekturaW ,,Chłopach" Żeromskiego występuje miłość erotyczna. Jagna spotyka się z Antkiem, Mateuszem i innymi kochankami. Jest ona uosobieniem piękna, miłości erotycznej. Jest wrażliwa ale obojętna. Kieruje się instynktem i jest od niego zależna, znajduje poczucie bezpieczeństwa w kochankach. Antek pomimo że miał żonę Hankę potajemnie spotykał się z Jagną i nie kochał już żony. Hanka nie miała wyjścia i musiała trwać w małżeństwie. Boryna kocha Jagnę, natomiast Jagna żeni się z nim, ponieważ jej matka zachęciła ją do tego. Chciała aby rozszerzyły się jej ziemie.
139Marta KMałżeństwoChłopiLekturaW ,,Chłopach" Władysława Reymonta postawą było wyjście za mąż za osobę o podobnej ilości ziemi. Małżeństwa były aranżowane i zazwyczaj nie wychodzono za mąż z miłości. W małżeństwie występowała dominująca rola mężczyzny. Był on głową rodziny, szanowany, silny a kobieta była mu podległa. Żona wchodziła w rolę gospodyni i zajmowała się gospodarstwem. Hanka była żoną zdradzoną przez męża Antka. Mieli razem trójkę dzieci, którymi opiekowała się.
140MartaKSamotnośćRomantycznośćWierszW balladzie romantycznej Adama Mickiewicza ,,Romantyczność" Karusia odczuwa samotność. Jest opuszczona, niezrozumiała przez mieszkańców. Tęskni za ukochanym i chce się z nim spotkać na nowo lub go zobaczyć. Widzi więcej niż tłum ludzi wokół niej ale wywołuje to u niej poczucie nieszczęścia. Nikt nie może jej pomóc. Czuje się opuszczona i zagubiona bez ukochanej osoby.
141Marta KPrometeizmDziady cz. IIILekturaW wielkiej improwizacji Konrad poświęca się dla dobra zbiorowości. Chce on walczyć o dusze narodu. Przyrównuje siebie do Boga i uważa, że ma takie same prawa. Jest to monolog, ponieważ Bóg nie chce z nim rozmawiać, gdyż Konrad jest pyszny. Żąda od Boga władzy nad duszami narodu, władzy absolutnej. Nazywa Boga ,,kłamcą" i zarzuca mu, iż nie koca ludzi. Na końcu wielkiej improwizacji Konrad mdleje i omal nie otępił swojej duszy. Prometeizm nawiązuje do mitycznej postaci Prometeusza, który zbuntował się bogom w imię dobra ludzi.
142Marta KPoetaDziady cz. IIILekturaKonrad w wielkiej improwizacji tłumaczy, że urodził się geniuszem i jest to niezależne od niego. Jako twórca przyrównuje się do Boga, ponieważ uważa, że ma takie same zdolności kreacyjne jak on. Jego poezja będzie nieśmiertelna. Konrad czuje się wyjątkowo, pojawia się tutaj indywidualizm.
143Marta KPoetaNie- Boska komediaLekturaWedług hrabiego Henryka poezja wymaga poświęceń. W jego przypadku była to ofiara niewinnego dziecka- Orcia. Jego żona chciała aby dziecko zostało poetą. Sądziła, że dzięki temu Orcio będzie kochany przez ojca. Henryk jako poeta miał kontakt ze światem metafizycznym. Widział zjawę. Poezja jest tutaj nie tylko darem, ale także przekleństwem, ponieważ niszczy małżeństwo. Hrabia żył złudzeniami i wyobrażeniami na temat swojej żony i po ślubie przestał ją kochać. Był kuszony przez upiora i omal nie popełnił samobójstwa.
144Marta KMałżeństwoNie- Boska komediaLekturaW dramacie Zygmunta Krasińskiego ,,Nie- Boska komedia" zostało ukazane małżeństwo, w którym mąż przestał kochać żonę po ślubie. Henryk zorientował się, że był zakochany w swoim wyobrażeniu żony a nie w jej prawdziwej postaci. Zaczęła mu się ukazywać zjawa Dziewicy, która początkowo go zachwycała, lecz później odkrył jej prawdziwe oblicze. Żona czuje żal do męża i chce dalej z nim rozmawiać i wspólnie przygotować się do chrztu ich dziecka Orcia. Hrabia dzięki swoim zainteresowaniom poezją dopuścił się do zniszczenia małżeństwa i śmierci żony.
145Marta KDzieckoNie- Boska komediaLekturaOrcio w ,,Nie- Boskiej komedii" to syn hrabiego Henryka i Marii. W dramacie został opisany jego chrzest. Matka dziecka umiera gdy był małym dzieckiem i został mu tylko ojciec. Jego matka chciała, aby w przyszłości został poetą. Dziecko jest słabe, często choruje i objawia mu się zmarła matka. Przewiduje przyszłość. Traci wzrok i umiera. W dramacie został przedstawiony jako niewinne i cierpiące dziecko.
146Marta KSpołeczeństwoMendel GdańskiLekturaW nowel Marii Konopnickiej zostało przedstawione społeczeństwo Warszawskie. Ludzie potępiali Występują tutaj ludzie, którzy potępiali Żydów ale także osoby broniące ich. Mendel walczy o godność. Kobiety radziły mu aby postawił krzyż do okna (konformizm). W noweli Polacy zostali przedstawieni jako antysemici. Żydzi byli bezbronni, natomiast student przeciwstawił się tłumowi. Potępiano Żydów, ponieważ ,,byli Żydami", obcymi - nie było tutaj konkretnego wyjaśnienia. Kierowano się emocjami i zadziałała psychologia tłumu. Niewinną ofiarą był wnuk Mendla, którego wyśmiewano, chłopcy go gonili i zabrali mu czapkę. Podczas pogromu został zraniony.
147Marta KNaukaLalkaLekturaWokulski jest za postępem. Interesują go doświadczenia Geista. Wynalazł pompę wodną. Geist to chemik, naukowiec. Gdy odkrył coś, co przewyższyło jego czasy uznano go za heretyka, zdrajcę i wariata. Jest wynalazcą lekkich metali chce oddać metal lżejszy od powietrza tylko prawdziwemu człowiekowi, mimo że według niego ciężko takiego znaleźć. Nie ma ani pieniędzy ani pomocników do testów. Podarował Wokulskiemu metal pięć razy lżejszy od wody. Ochocki zajmuje się fizyką, chemią, technologią. Czyta, pracuje, ulepszył mikroskop, zbudował stos elektryczny, lampę. Uważa, że zrobił mało (ma 28 lat) i jest z siebie niezadowolony. Chce wynaleźć machiny latające.
148Marta KPrzemianaZbrodnia i karaLekturaSą różne interpretacje tego, czy Raskolnikow naprawdę się nawrócił. 1. Raskolnikow nie ma wyrzutów sumienia. To inni kazali mu się przyznać. Sam nie był do końca przekonany. Sonia, Dunia, matka, Razumichin- społeczeństwo nakazuje mu odpokutować. 2. Jego nawrócenie jest prawdziwe. Sonia, Bóg, Ewangelia go nawracają. 3. Raskolnikow zobaczył swoje odbicie w Swidrygajłowie, który jest do niego podobny. Jest on wykształcony i również popełnił zbrodnie. To go nawróciło. Na końcu powieści pojawia się jego przemiana spowodowana chorobą, majaczeniem, snami.
149Marta KEtykaChłopiLekturaW ,,Chłopach" Reymonta często były łamane zasady chrześcijańskiej etyki. Boryna przeczył zasadzie miłosierdzia, godności ludzkiej. Traktował innych jak siłę roboczą. Wygonił Antka z żoną i dziećmi. Złamał przykazanie miłości. Antek łamie zasadę ,,Czcij ojca swego i matkę swoją". Zdradza żonę. Stary Bylica był źle traktowany, nie dawano mu jeść. Agata utrzymuje się z żebrów, z tego co ludzie jej dadzą. Jest szanowana i inni jej ufają, pomagają i wspierają pieniędzmi. Witek jest sierotą i pracuje jako parobek u Boryny. Boryna pobił go, gdy padła krowa. Jest o to obwiniany, mimo że jest niewinny. Powinien być wspierany i ochraniany, ponieważ jest samotny i bez rodziców. Interesowność matki Jagny. Ubóstwo jest przyczyną nieszczęść. Zaprzeczona została hierarchia biblijna. Pojawiają się plotki i obmowy o Jagnie. Liczy się siła, bogactwo i majątek. Chłopi chcą posiadać jak najwięcej ziemi.
150Marta KNaturaCierpienia młodego WerteraLekturaGłówny bohater szuka ukojenia w naturze. Postanowił wyjechał na wieś aby odpocząć wśród natury. Kontempluje przyrodę. Przebywa wśród lip i drzew orzechów. Na początku, gdy Werter dopiero poznał Lottę postrzegał naturę jako piękną i dobrą. Z czasem, gdy powrócił Albert i Werter zaczynał odczuwać cierpienie wewnętrzne, ponieważ nie mógł być z ukochaną zaczynał widzieć naturę jako mroczną i dramatyczną. Można powiedzieć, że natura cieszy się i smuci razem z Werterem. Jest ona odzwierciedleniem uczuć bohatera.
151Marta KZłoZbrodnia i karaLekturaW ,,Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego pojawia się wiele postaci czyniących zło. Rodion Raskolnikow zabił lichwiarkę i Lizawietę. Według niego ludzi można podzielić na kategorie; tzw. niższa i wyższa. On sam zalicza się do wyższej kategorii z ludźmi twórczymi, wybitnymi i utalentowanymi. Dzięki temu mógł czynić zło i zabić lichwiarkę a jej pieniądze wykorzystać w pożyteczny sposób. Usprawiedliwił się, gdyż zabicie kobiety uznał jako usunięcie ze społeczeństwa osoby, która korzysta na krzywdzie innych ludzi. Po dokonaniu zbrodni bohater popada w chorobę, zmienił się też jego stan psychiczny. Nie jest on jednak zły do końca. Kochał swoją siostrę i nie chciał a by wyszła za mąż za Łużyna. Pomógł rodzinie Marmieładowa po jego śmierci i współczuł im. Lichwiarka wykorzystywała nieszczęście innych do własnych zarobków. Marmieładow to ofiara nałogu. Przez niego cierpi cała jego rodzina, ponieważ nie ma pieniędzy na jedzenie. Jego córka Sonia musi pracować jako prostytutka aby wyżywić rodzinę. Łużyn oskarża Sonię o kradzież, mimo że sam podrzucił jej pieniądze. Jest dwulicowy, nieautentyczny. Chce postawić ją w złym świetle. Pragnie on kontrolować innych, głównie Dunię i jej matkę. Swidrygajłow w ,,Zbrodni i karze" czyni zło. Uwodził Dunię, bił żonę. Prawdopodobnie zgwałcił dziewczynkę, która później popełniła samobójstwo. Podsłuchiwał rozmowę Soni i Raskolnikowa, w której Raskolnikow przyznał się do zabójstwa. Ostatecznie popełnił samobójstwo.
152Marta KBiedaZbrodnia i karaLekturaDunia była biedna, dlatego postanowiła wyjść za mąż za bogatego mężczyznę- Łużyna, mimo że go nie kochała. Katarzyna Iwanowna była chora, nie miała też pieniędzy na lekarstwa ani na jedzenie. Jej mąż nadużywał alkoholu. Pod koniec swojego życia wyszła na ulicę z dziećmi, którym kazała tańczyć, aby uzbierać pieniądze. Wkrótce po tym wydarzeniu zmarła. Córka jej męża Sonia również była biedna i aby pomóc rodzinie musiała zostać prostytutką. Rodion Romanowicz Raskolnikow nie miał pieniędzy na dalsze uczestnictwo w studiach dlatego je porzucił. Być może zabił lichwiarkę po to, aby zdobyć pieniądze i żeby Dunia nie musiała wyjść za mąż za Łużyna. Ostatecznie po dokonaniu zabójstwa schował pieniądze i ich nie wydał.
153Marta KPoświęcenieZbrodnia i karaLekturaMoment zwrotny w życiu Soni- poświęca się dla rodziny poprzez stanie się prostytutką. Dylemat moralny- poświęcenie swoich zasad moralnych w imię wyżywienia rodziny, rezygnacja z wszystkiego, co jest jej drogie, aby jej przyrodnie rodzeństwo miało co jeść. Zachowuje przy tym wewnętrzną świętość i niewinność dzięki Ewangelii. Głęboka wiara ją ocaliła. Wykonywała zawód sprzeczny z jej poglądami. Poświęca się i towarzyszy Raskolikowowi w odbywaniu kary. Dunia chciała się poświęcić i wyjść za mąż za Łużyna.
154Marta KCierpienieKsięga HiobaLekturaHiob zostaje poddany próbie. Dotyka go niezasłużone cierpienie. Od zawsze był on wierzącym i bogobojnym człowiekiem. Został obarczony cierpieniem, na które bezpośrednio nie zasłużył, ponieważ było ono efektem zakładu Boga z szatanem i wystawienie go na próbę. Miał siedmiu synów i trzy córki. Stracił dzieci i bogactwo. Zachorował na trąd. Męczył się w chorobie, lamentował. Skarżył się na swój los, ale jego przyjaciele go opuścili. Polecono mu, by modlił się do Boga, ponieważ grzech jest przyczyną jego cierpień
155Marta KMiłośćPieśń nad PieśniamiWierszW poemacie lirycznym oblubieniec i oblubienica, którzy są prawdopodobnie po weselu. Jest to dialog pisany w formie dramatu. Mówi on o odwzajemnionej miłości kobiety i mężczyzny. Oblubieniec porównuje oblubienicę do lilii- wyjątkowo pięknej kobiety. Ich miłość rozgrywa się w naturze i sprawia, że świat przybiera rajską formę, jest piękny. Akcent położony jest na miłość cielesną. Pieśń można przedstawić niedosłownie jako więź łączącą naród wybrany, Kościół lub duszę ludzką (Oblubienicę) z Bogiem lub Chrystusem (Oblubieńcem).
156Marta KMiłośćPierwszy List świętego Pawła do KoryntianWierszJest to pochwała miłości, bez której podmiot liryczny stałby się niczym, nic by nie zyskał. Ma więc duże znaczenie. Jest to opis miłości Boga do wszystkich ludzi. Podmiot liryczny wymienia jej zalety: ,,Miłość nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą, nie dopuszcza się bezwstydu". Nawet gdyby człowiek posiadał dar prorokowania, znał tajemnice i wiedzę, wiarę lecz nie miałby miłości, wówczas byłby niczym.
157DwórLektura
158Marta KKobietaLalkaLekturaIzabela Łęcka- Wokulski idealizuje ją i kocha jej wyobrażenie. Kobieta nie żywi wobec niego głębszych uczuć, czuje wręcz do niego niechęć. Wokulski nie widzi tego i nadal idealizuje ją pomimo że właściwie jej nie zna. Fascynuje go jej uroda, pozycja społeczna, nieosiągalność kobiety. Prowadzą sztywne rozmowy i nie do końca się rozumieją. Izabela przebywa na salonach i nie wie, co to praca. Gardzi kupcem. Flirtuje z kuzynem. Helena Stawska- jej mąż wyjechał. Czeka na powrót męża zza granicy. Samotnie wychowuje córkę, mieszka z matką. Jest zaradna. Pracuje udzielając korepetycji. Jest piękna i spodobała się Wokulskiemu, jak i Rzeckiemu. Rzecki chce ją zeswatać ze Stanisławem. Jest życzliwa, pobożna, dobra matka. Stanisław pomógł jej znaleźć mieszkanie. Wąsowska- emancypantka. Flirtuje z Wokulskim, widzi w nim prawdziwego mężczyznę. Jest nim zafascynowana. Prezesowa Zasławska- ceni Wokulskiego, rozumie go i w niego wierzy. Małgorzata Minclowa- jej pierwszy mąż zmarł i wyszła za mąż ponownie za Stanisława Wokulskiego. Chciała spodobać się mężowi i zmarła, ponieważ wysmarowała się szkodliwym kremem, który rzekomo miał jej pomóc.
159Marta KUfnośćBibliaLekturaMożna powiedzieć tutaj o ofierze Abrahama, który zaufał Bogu i chciał złożyć swojego syna w ofierze. Pogodził się on z losem. Widać tutaj całkowitą zgodę i zaufanie do Pana Boga. Abraham jest podporządkowany jego woli, nakazom i nie sprzeciwia się jego planom, mimo że Bóg kazał mu zabić zabić własne dziecko. Hiob jakże jest ufny, ponieważ pomimo doznanego cierpienia i przykrości, które zostały na niego zesłane nadal wierzy w Boga i nie odsunął się od niego. W psalmach również można dostrzec motyw ufności.
160Marta KMiłosierdzieBibliaLekturaW Przypowieści o synu marnotrawnym pojawia się postać miłosiernego ojca (Boga), który z wielką miłością wita swojego syna, który go opuścił, lecz nawrócił się. Przebacza mu i co więcej wyprawia wielką ucztę na jego cześć. Starszy syn, który był mu wierny i nie opuścił go, oraz nie roztrwonił majątku jest zazdrosny o brata. Wypomina ojcu, że nie wyprawił mu takiej uczty. Ojciec to Bóg, a młodszy i starszy syn to przykłady zachowań ludzi względem Boga. Również Samarytanin w Przypowieści o miłosiernym Samarytaninie występuje motyw miłosierdzia. Na pewnego mężczyznę napadli zbójcy, pobili go, okradli i zostawili na drodze. Przechodzili tamtędy kapłan i lewita, ale nie pomogli mu. Po pewnym czasie Samarytanin pomógł mu, opatrzył jego rany i zawiózł do gospody. Zrobił to bezinteresownie. Potraktował mężczyznę jako bliźniego, któremu należy pomóc i okazał mu miłosierdzie i współczucie. Zachował się dokładnie tak, jak należało- jak nauczał Jezus.
161Marta KPatriotyzmRzecz to piękna...WierszTyrtajos tworzył poezję wojenną. Od jego imienia powstała poezja tyrtejska, która miała zagrzewać i zachęcać do walki za ojczyznę. W pieśni ,,Rzecz to piękna.." wychwala on poniesienie śmierci za ojczyznę. Chwali odważnych żołnierzy idących walczyć w obronie dzieci, najbliższych, ziemi, honoru, przyszłości. Pojawia się tutaj liryka apelu o walczenie zamiast ucieczki. Poleca, aby wzbudzić w sobie siłę i chęci. Należy pokonać lęk i słabości.
162Marta KOjczyzna i patriotyzmŚmierć i zachowanie wobec niejLekturaŻeromski ukazał w opowiadaniu klęskę ideałów romantycznych. Jest to deheroizacja powstania. Rosjanie zabili mężczyznę bez wahania. Śmierć Andrzeja Boryckiego jest ukazana bez uwznioślenia bohatera, mimo że brał udział w powstaniu. Pokazanie rzeczywistości śmierci- brak patosu, rzeczywistość, naturalizm. Nie świadczy to o umniejszeniu postaci. Ostatnia myśl Andrzeja to modlitwa ,,Odpuść nam nasze winy jako i my odpuszczamy naszym winowajcom". Ubogi chłop chciał znaleźć coś jeszcze w kieszeniach i zabrał ubrania z ciała zaraz po tym, jak pomodlił się nad zmarłym i wypowiedział słowo ,,Amen". Narrator usprawiedliwia go jednak, ponieważ chłop nie miał nic. Zrzuca winę na szlachtę, która źle traktowała chłopów. Koń ze złamaną nogą jest symbolem bliskości śmierci i cierpienia.
163Marta KŚmierć i świętośćKronika polskaLekturaWe fragmencie ,,Kroniki polskiej" Mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem król Bolesław Śmiały zabił przy ołtarzu św. Stanisława. Zabicie biskupa było o tyle okrutne, że odbyło się ,,na oczach córki i syna w matki wnętrznościach". Śmierć poniosła niewinna osoba, która chciała wprowadzić pozytywne zmiany w królestwie. Podczas zabijania i tuż po jego śmierci zaczęły dziać się cuda. 1.Służący nie umieli zabić biskupa. 2.Po śmierci i poćwiartowaniu ciała cztery orły zaczęły odpędzać sępy i inne krwiożercze ptaki, żeby nie tknęły ciała zabitego męczennika. 3. Noc stała się dniem. 4.Ciało zrosnęło się cudownie, bez śladu blizn.
164Marta KCierpieniePosłuchajcie, bracia miła...WierszW plankcie ,,Posłuchajcie, bracia miła..." Maryja mówi o swoim niewypowiedzianym cierpieniu, jakiego doświadczyła podczas śmierci Jezusa na krzyżu. Mówi do Jezusa. Prosi też, aby posłuchał ją stary i młody oraz później Anioł Gabriel. Maryja żali się, jak ciężko jest jej patrzeć na cierpienie własnego dziecka, opłakuje go. Zwraca się do Jezusa, aby podzielił się z nią swoimi ranami, prosi, aby coś powiedział. Mówi, że gdyby był niżej, to pomogłaby mu. Jest bezradna. Apostrofa do anioła Gabriela: wspomina zwiastowanie, mówi też, że jej trudno. Zwraca się do matek: nie chce żeby oglądały śmierci swoich dzieci. Jest pełna smutku i żałości. Występują kontrasty. Plankt nie zawiera nadziei, tylko płacz i cierpienie.
165Marta KCierpienieStabat Mater dolorosaWierszOpis sytuacji, gdy Maryja stoi pod krzyżem i płacze nad umierającym Jezusem. Podmiot liryczny utożsamia się z bólem i zaprasza odbiorcę do współodczuwania cierpienia. Przedstawienie, jak bardzo Maryja jest strapiona oraz przypomnienie o przepowiedni Symeona ,,A Twoją duszę miecz przeniknie". Maryja, mimo że widzi śmierć Jezusa jakoś sobie radzi. Osoba mówiąca w wierszu zastanawia się, kto nie płakałby na widok udręczonej Maryi i nie współczułby jej. Apostrofa do Maryi, aby dała nam siłę do współczucia dla niej i współodczuwania cierpienia z Jezusem. Chęć przejścia przez mękę z Chrystusem, aby było mu lżej. Podmiot liryczny to wierzący człowiek, który chce osiągnąć zbawienia i uczestniczyć w męce Jezusa.
166EwelinaMotyw miłościMit Orfeuszu i EurydyceLekturaOrfeusz był muzykiem, śpiewakiem i poetą urzekał ludzi i całą naturę, próbował ocalić ukochaną Eurydykę (nimfę drzewną), ale nie zdołał wyprowadzić jej z Hadesu. Kochał ją i cierpiał po jej stracie, czuł się bezradny wobec śmierci ukochanej.
167EwelinaMotyw cierpiącej matkiLament świętokrzyskiWierszMatka Boża ukazana jako zwykła kobieta prosi ludzi o współczucie z powodu cierpienia jej Syna rozpiętego na krzyżu. Maryja pozbawiona cech świętości, nie rozumie planu zbawienia, zwraca się z wyrzutem do Gabriela, pozostaje z pod krzyżem z poczuciem straty. Wiersz ukazuje postać Maryi zupełnie inaczej niż w Bogurodzicy.
168EwelinaMotyw dekadentyzmuKoniec wieku XIXWierszPesymistyczna wizja człowieka, który u schyłku wieku poszukuje sensu życia. Rozczarowany ideami romantycznymi i pozytywistycznymi pozostaje bierny, jego los ilustruje mrówka rzucona na szyny przed nadchodzącym w pędzie pociągiem. Panuje tu dekadentyzm, rozczarowanie sytuacją człowieka końca XIX w, bierność, bezradność wobec losu. Wartości, które kiedyś miały znaczenie teraz już straciły swoją wartość dla podmiotu lirycznego.
169EwelinaBógPasjaFilmFilm przedstawia ostatnie 12 godzin z życia Jezusa z Nazaretu. Zaczynając od modlitwy w Gaju Oliwnym (po Ostatniej W kiedy to opiera się pokusom szatana) przez męczeńską śmierć aż po wyjście z grobu i zmartwychwstanie.
170AgataSzatanKordianLekturaW Przygotowaniu pojawia się szatan, zlatujący w postaci anioła, za którym spadają diabły. W dalszej części czytamy, iż utożsamia on zło i bunt, odkąd sprzeciwił się Bogu. To on i inne diabły kreują rzeczywistość, a nie tylko Najwyższy. Wodzą na pokuszenie Kordiana. Bohater napotyka szatana w drodze do komnaty cara. W szpitalu ukazuje mu się anonimowy Doktor ukazujący młodemu człowiekowi bezsens jego jednostkowej ofiary.
171AgataSpisekKordianLekturaWzmianka o nim pojawia się już w tytule utworu. Wątek ten zostaje następnie rozbudowany - zgromadzeni ludzie w lochach katedry rozważają kwestię zamachu na cara. Motyw ten podkreśla brak zaangażowania obywateli, poparcia zarówno państw (Anglii czy Francji) jak i społeczeństwa, a także brak przygotowania do narodowego zrywu, powstania.
172AgataSamotnośćKordianLekturaKordian od najmłodszych lat czuje się samotny i niezrozumiany. Miłość do kobiety nie spełnia jego oczekiwań - zarówno Laura jak i Wioletta go odrzucają - więc przekuwa ją w miłość do ojczyzny. Staje się samotnym bojownikiem o jej wolność. Na przykładzie bohatera kwestionowana jest idea mesjanizmu i samotność bojowa. Do walki o niepodległość narodu potrzeba świadomego i zaangażowanego społeczeństwa. Gdyż ofiary jednostkowe niewiele dadzą.
173AgataZbrodniaKordianLekturaZbrodnią w lekturze miało być zabójstwo cara. Miało być ono popełnione z wyższych racji - w imię wolności - a więc niemal usprawiedliwione. Jednak nigdy nie zostaje dokonane. Zamachowca, Kordiana, przed dokonaniem tego czynu nagle obezwładnia strach przed konsekwencjami oraz niemoc, wynikająca z moralności.
174AgataPoezjaKordianLekturaKordian jako młodzieniec przelewa swoje myśli, uczucia na papier, pisząc wiersze dla Laury. Jest to coś co stanowi dla niego ucieczkę od świata. Bohater poprzez poezję pragnąłby kreować rzeczywistość, "kształtować umysły". Lecz nigdy nie zostaje poetą. Staje się bojownikiem o wolność ojczyzny, jednocześnie tracąc wiarę w moc, którą jeszcze nie tak dawno przypisywał poezji.
175AgataMiłośćKordianLekturaW dziele Słowackiego miłość jest uczuciem nierealnym, niespełnionym. Laura lekceważy uczucia Kordiana. Wioletta, również nie docenia miłości jaką obdarowuje ją młodzieniec. Dla niej atrakcyjność jest równoznaczna z posiadanym majątkiem. Jej uczucia można kupić, gdyż nie umie kochać szczerze. Kordian widząc powierzchowność miłości przestaje w nią wierzyć. Postrzega ją jako źródło bólu i cierpienia wewnętrznego.
176AgataPodróżKordianLekturaKordian udaje się w podróż, szukając sensu życia. W Londynie podczas rozmowy z Dozorcą, dowiaduje się o sile, mocy jaką daje ludziom pieniądz. Regułę tą potwierdza postawa Wioletty (jej uczucia można kupić). W Dover młodzieniec kontempluje poezję Szekspira. Wierzy w moc, magię, poezji. W Watykanie zostaje pozbawiony złudzeń co do zainteresowania papieża sprawami Polaków. Na szczycie Mont Blanc Kordian wygłasza monolog, będący swoistym manifestem życia. Nic nie ma dla niego znaczenia, wszystko wydaje mu się bezwartościowe, bez sensu. By zaprzeczyć regule, mówiącej że wszystko można kupić, młodzieniec chce poświęcić resztę swojego życia ojczyźnie. Jest gotowy oddać za nią życie.
177MartynabuntBoże ciałoFilmBoże ciało to swoisty pokaz buntu przeciwko konwenansom. Głównemu bohaterowi Danielowi udaje się niepozornie zostać proboszczem w jednej z polskich wsi. Jego zachowania podczas odprawiania mszy i rozmowy z wiernymi wykraczają daleko po za normy zachowania się w takich chwilach, miejscach. Właśnie te niekonwencjonalne sposoby jak przemówienia w czasie mszy które nie kojarzą nam się z tradycyjnym sposobem liturgii. Główny bohater podczas jednej z tych mszy mówi ja tu nie przyszedłem klepać formułek. Po co tu jesteśmy? Przecież Bóg jest także na zewnątrz. Po śpiewie aktora widzimy kiedy w komiczny wręcz teatralny sposób oblewa siebie i wiernych wodą święconą. To jest tylko film, ale każdy z nas w takiej chwili zdziwiłby się i pomyślał coś jest nie tak przecież tak się nie zachowuje ksiądz. Ale nic z tym dziwnego ponieważ to tylko przyjęte przez nas konwenanse. Rozmowy z wiernymi też są istotne scena w której Daniel próbuje wrzucić złość wraz z pogrążonymi w żałobie rodzicami nastolatków. Co powiedzielibyście na scenę w której widzicie wydzierającego się księdza wraz z wiernymi przy kapliczce? Pewnie to samo co w przytoczonej scenie mszy przez moją osobę. Daniel w niekonwencjonalny sposób próbuje pomóc uporać się z żalem, złością i nienawiścią pogrążonym w żałobie wykrzykując wszystkie te emocje z siebie. W scenach z kapliczką ważna jest również kolorystyka. Czerwony odcień tła symbolizuje złość, a zielony zniszczenie emocjonalne, chwiejność.
178MartynaZbrodniaUmysł mordercy Ted BundyFilmTed Bundy to jeden z najbardziej znanych seryjnych morderców. Człowiek który osobiście przyznał się do 30 popełnionych morderstw choć specjaliści mówią o ponad 100. Człowiek który pracował na infolinii dla osób myślących o samobójstwie i którego praca polegała na jak najdłuższym powstrzymywaniu ludzi od popełnienia samobójstwa stał się najbardziej poszukiwanym człowiekiem w nie jednym a kliku stanach. W rozmowach Ted porównuje morderstwa do uzależnienia od brutalnej pornografii. Z każdym razem chcesz co raz większej dawki emocji. Ale czy był to jedyny powód nie wiadomo dla mordercy wszystko jest jasne jeśli chodzi o powód. Ted porywał młode dziewczyny nabierając je na litość prosząc o pomoc używają przy tym gipsu i temblaka następnie brutalnie gwałcą i mordując. Nasz morderca przy tym nie ma żadnych wyrzutów sumienia w sądzie udaje pewniaka, robiąc grymasy i miny zdziwienia wobec faktów odgrywając swojego własnego adwokata. W jego ostatnich rozmowach nie ma słów o wybaczenie. Brak jakiego poczucia winy oraz skala popełnionego zła wobec wyroku sądu o każe śmierci nie wywołuje żadnego żalu u kogoś kto zapoznaje się z tą historią, a jedynie zadośćuczynienia.
179Mateuszmotyw żądzy władzyRanczoFilmPaweł Kozioł, który początkowo został wójtem gminy Wilkowyje, potem senatorem i na końcu serialu prezydentem, to idealny przykład osoby, którą cechuje ogromna chęć zdobycia władzy mimo wszystko. Nie liczą się dla niego żadne wartości : bez skrupułów ośmiela się publicznie oskarżyć Lucy Wilską o kradzież pieniędzy, które miały zostać przeznaczone na komputery, zaś w innej sytuacji podczas kampanii wyborczej specjalnie upozorował wraz z Arkadiuszem Czerepachem i swoją asystentką uratowanie syna Państwa Solejuków - Jasia z pożaru w stodole, zaś oni sami wywołali ten pożar - wszystko po to aby być lepiej postrzeganym w oczach wyborców.
180KlaudiaWspomnieniaPanny z Wilka Jarosław IwaszkiewiczLekturaWiktor Ruben to starszy mężczyzna, który ciężko pracuje. Postanawia z polecenia lekarza wyjechać niedaleko miejscowości Wilko. Podziwia krajobrazy, które uległy zmianie (więcej zieleni,drzew) i wspomina kobiety, z którymi miał tam do czynienia. Po zobaczeniu grubszej Julci, Zosi i reszty dziewczyn zdaje sobie sprawę, że wszystkie z nich zmieniły się, wydoroślały, stały się matkami, gospodyniami lub oziębłymi i skrytymi pannami (tak jak jego dawna przyjaciółka). Powrót do Wilka uświadomił mu fakt utraconej i zaprzepaszczonej możliwości na prawdziwą ciepłą relację z jakąkolwiek z nich (Wiktor był obiektem westchnień i fantazji, choć nie doceniał tego i często wystarczały mu nieangażujące zbliżenia). Dowiedział się także, że nie da się powrócić tego, co już się zdarzyło, a odkładanie marzeń ,,na później'' wcale nie przynosi korzyści, a wręcz uczucie niespełnienia. Sam Iwaszkiewicz pragnął udowodnić to, jak działa nasz mózg. Człowiek posiada w swojej podświadomości obrazy pięknych chwil z dzieciństwa. Niekiedy nie wszystko, co pamięta jest zgodne z prawdą, gdyż ciągłe odświeżanie może ulec zatarciu lub przekształceniu.
181KlaudiaWspomnieniaPanny z Wilka Jarosław IwaszkiewiczLekturaWiktor Ruben to starszy mężczyzna, który ciężko pracuje. Postanawia z polecenia lekarza wyjechać niedaleko miejscowości Wilko. Podziwia krajobrazy, które uległy zmianie (więcej zieleni,drzew) i wspomina kobiety, z którymi miał tam do czynienia. Po zobaczeniu grubszej Julci, Zosi i reszty dziewczyn zdaje sobie sprawę, że wszystkie z nich zmieniły się, wydoroślały, stały się matkami, gospodyniami lub oziębłymi i skrytymi pannami (tak jak jego dawna przyjaciółka). Powrót do Wilka uświadomił mu fakt utraconej i zaprzepaszczonej możliwości na prawdziwą ciepłą relację z jakąkolwiek z nich (Wiktor był obiektem westchnień i fantazji, choć nie doceniał tego i często wystarczały mu nieangażujące zbliżenia). Dowiedział się także, że nie da się powrócić tego, co już się zdarzyło, a odkładanie marzeń ,,na później'' wcale nie przynosi korzyści, a wręcz uczucie niespełnienia. Sam Iwaszkiewicz pragnął udowodnić to, jak działa nasz mózg. Człowiek posiada w swojej podświadomości obrazy pięknych chwil z dzieciństwa. Niekiedy nie wszystko, co pamięta jest zgodne z prawdą, gdyż ciągłe odświeżanie może ulec zatarciu lub przekształceniu.
182KlaudiaWspomnieniaPanny z WilkaLekturaWiktor Ruben to starszy mężczyzna, który ciężko pracuje. Postanawia z polecenia lekarza wyjechać niedaleko miejscowości Wilko. Podziwia krajobrazy, które uległy zmianie (więcej zieleni,drzew) i wspomina kobiety, z którymi miał tam do czynienia. Po zobaczeniu grubszej Julci, Zosi i reszty dziewczyn zdaje sobie sprawę, że wszystkie z nich zmieniły się, wydoroślały, stały się matkami, gospodyniami lub oziębłymi i skrytymi pannami (tak jak jego dawna przyjaciółka). Powrót do Wilka uświadomił mu fakt utraconej i zaprzepaszczonej możliwości na prawdziwą ciepłą relację z jakąkolwiek z nich (Wiktor był obiektem westchnień i fantazji, choć nie doceniał tego i często wystarczały mu nieangażujące zbliżenia). Dowiedział się także, że nie da się powrócić tego, co już się zdarzyło, a odkładanie marzeń na później wcale nie przynosi korzyści, a wręcz uczucie niespełnienia. Sam Iwaszkiewicz pragnął udowodnić to, jak działa nasz mózg. Człowiek posiada w swojej podświadomości obrazy pięknych chwil z dzieciństwa. Niekiedy nie wszystko, co pamięta jest zgodne z prawdą, gdyż ciągłe odświeżanie może ulec zatarciu lub przekształceniu.
183KlaudiaWładzaNiezgodnaFilmAmerykański film przygodowy, który został stworzony na wzór trylogii Veroniki Roth. Tytułowa ,,niezgodna'' to Beatrice Prior która żyje w zamkniętym mieście Chicago. Miastem włada system, który podzielił ludzi ze względu na ich cechy, na różne frakcje, którymi rządzili wybrani przedstawiciele. Dystrykty te to: altruizm - pomoc innym, nieustraszoność - obrona państwa, pilnowanie porządku, erudycja, prawość i serdeczność -bycie nad wzór uczciwym i ciągle powtarzanie miłych regułek. Taki system miał na celu kształcenie ludzi, zminimalizowanie pobudek, agresji i chaosu. Władza przyznawała owym członkom dany teren, zasady, przywileje i zadania. Miasto miało dawać bezpieczeństwo, wykształcenie, przydatność i porządek, które miały zapanować po katastrofie - wojnie, katastrofie, która rzekomo doprowadziła do zburzenia funkcjonowania świata, zburzyła domy i przyniosła śmierć. W rzeczywistości system ten cechował się zatajaniem zbrodni, podstępami, produkcją nieznanego serum, manipulacją i chęcią wyeliminowania jednostek nadludzkich (ludzi, którzy posiadali więcej niż jedną dominującą cechę z owych). Wszystko to doprowadziło do buntu młodej Beatrice, która nie zgadzała się z systemem, jako jedna z nielicznych dostrzegała jego wady i pragnęła zmienić obecne tam życie. (ludzie u władz bali się, że ,,niezgodni'' zbuntują się i wprowadzą nieład, chaos , anarchię i przemoc, a chcąc temu zapobiec sami odznaczali się owymi cechami)
184KlaudiaSłabościNiezgodnaFilmMłodzi ludzie wybierający podczas testu własną drogę (jedną z obowiązujących frakcji) musieli także zdać wewnętrzny test - badania, które przez podanie serum pomagały wprowadzić pacjenta w chwilowy stan ala snu, podczas którego musieli pokonać własne słabości. Analizując wyniki i działania pacjenta komisja przydzielała lub potwierdzała wcześniejszą decyzję młodego. Beatrice w swoim teście znalazła się na pewnej otwartej przestrzeni. Nagle wokół niej zaczął się rozprzestrzeniać ogień, a ta ugrzązła w ziemi. Zaatakowały ją również czarne ptaki. Cały czas podczas testu powtarzała ,, to nie jest prawdziwe'' i tym sposobem dała znać komisji, że myśli ponad przeciętnie i znajduje rozwiązanie inne niż reszta w tym przypadku nagle ma władzę i uderza ptaki kijem, zanurza się w wodzie. Przenosi się do pudełka zamkniętego, do którego wlatuje woda. Rozbija szybę stukając palcem. Dwa kolejne lęki to przymus zabicia rodziny i natarczywość, nieprawdziwość uczuć poznanego Tobiasa (Cztery - pseudonim od czterech słabości). Żeby nie zostać wykrytym przez główny organ pomaga jej pracowniczka i Cztery. W raz z nimi unika wygnania i bycie ,,Bezfrakcyjnym'' będącym wygnańcem żyjącym na dworze w biedzie. Dzięki temu uczy się pokonywać słabości tak jak inni nieustraszeni (to do tej frakcji dołączyła, zawsze fascynowali ją swoja odwagą, szybkością itd)
186klaudiauzależnieniePamiętnik narkomankiLektura"Pamiętnik narkomanki" jest przejmującym, pełnym drastycznych scen zapisem prawdziwych przeżyć dziewczyny, która przeszła przez piekło uzależnienia i której udało się zwyciężyć nałóg.

Zgłoś motyw do tabelki

Za pomocą tego formularza możesz zgłaszać motywy do tabelki. Motyw pojawi się do 30 minut na stronie, staraj się nie duplikować motywów, jeśli taki już jest, a uważasz że zrobisz jego opis lepiej tylko wtedy dodaj motyw. Adres mail nie jest obowiązkowy i nie wyświetla się na stronie, jednak on mówi dokładnie kto motyw dodał. Ważne w przypadku imion, pseudonimów. UWAGA: Proszę nie używać cudzysłowu w tytułach tekstów kultury (niestety przestaje działać filtr jeśli w tytule jest cudzysłów – to techniczny problem i obecnie nie wiem jak go rozwiązać.)

Tutaj informacje o konkursie. Wygrały kobiety:

  1. Marta K
  2. Agata
  3. Marta

Dziękujemy Wam w imieniu całej społeczności maturalnej.