Jak rozpocząć pisanie wypracowania? Zbuduj idealny wstęp i tezę do rozprawki!
Dla wielu maturzystów najtrudniejszym momentem na egzaminie jest zapisanie pierwszego zdania. Pusta kartka budzi stres, który nierzadko kończy się ratowaniem sztampowymi, nic niewnoszącymi formułkami. Jak pokonać tę blokadę, stworzyć poprawny wstęp i sformułować tezę, która zagwarantuje nam punkty za spójność?
Przeanalizujmy to na przykładowym temacie maturalnym: „Co utrudnia porozumienie między ludźmi?”.
Zapomnij o „OD ZARANIA DZIEJÓW” – Gdzie jest myśl?
Najczęstszym błędem, jaki popełniają uczniowie we wstępach, jest „lanie wody”. Często wygląda to tak: „Od zarania dziejów ludzie porozumiewali się ze sobą. Porozumienie jest bardzo ważne w życiu. Wielu pisarzy poruszało ten temat…”. Taki wstęp można określić mianem „atrapy”. Nie niesie on żadnej treści i nie odnosi się do sedna problemu.
Kolejnym szkolnym nawykiem (często wyniesionym z podstawówki) jest traktowanie zdania: „W tej pracy rozważę, co utrudnia porozumienie…” jako tezy. Pamiętaj – zapowiedź rozważań to nie jest stanowisko! Musisz jasno odpowiedzieć na zadane pytanie.
Jak sformułować tezę rozwiniętą?
Zanim zaczniesz pisać na czysto, skorzystaj z brudnopisu.
Zdefiniuj kluczowe słowa z tematu (czym jest porozumienie i na czym polega utrudnienie?).
Zadaj sobie proste pytanie i dokończ zdanie: „Ludzie nie potrafią się porozumieć, ponieważ…”. Odpowiedzią mogą być np. uprzedzenia klasowe lub stereotypy.
Teraz sformułujmy stanowisko. Zamiast tezy prostej („Porozumienie utrudniają uprzedzenia i idealizowanie innych”), warto zbudować tezę rozwiniętą, która od razu wskaże egzaminatorowi wysoki poziom Twojej analizy: „Porozumienie staje się trudne, gdy zamiast poznawać drugiego człowieka, dopasowujemy go do własnych wyobrażeń lub społecznych stereotypów”. Zanim przejdziesz dalej, upewnij się, czy masz w zanadrzu lektury, które taką tezę udowodnią (np. idealizacja Izabeli Łęckiej przez Wokulskiego w „Lalce” lub zderzenie chłopów i inteligencji w „Weselu”).
Gotowy wstęp – krok po kroku
Mając tezę, możemy zbudować kompletny, mądry wstęp:
Wprowadzenie (ogólna refleksja): „Rozmowa nie zawsze prowadzi do wzajemnego zrozumienia”.
Doprecyzowanie (mostek): „Można słuchać drugiej osoby, a mimo to dostrzegać w niej przede wszystkim kogoś, kim chcielibyśmy, żeby była”.
Teza (wniosek): „Porozumienia utrudniają więc idealizowanie innych oraz uprzedzenia, które zastępują poznanie człowieka gotowym wyobrażeniem o nim”.
Spójność wywodu i konstrukcja akapitu
Przechodząc do argumentacji, wystrzegaj się zwykłego opowiadania fabuły! Sformułowanie „Wokulski był kupcem i zakochał się w Izabeli” nie jest argumentem. Twój argument musi uzasadniać tezę: „Wokulski interpretuje zachowanie Izabeli przez pryzmat własnych nadziei, co utrudnia mu trzeźwą ocenę relacji”.
Aby poszczególne argumenty tworzyły gładką, logiczną całość, używaj wskaźników zespolenia. To krótkie zwroty (np. ponieważ – wyjaśnia przyczynę, dlatego – wskazuje skutek, podobnie – zapowiada podobieństwo), które budują odpowiednie relacje pomiędzy akapitami.
Przed oddaniem pracy zadaj sobie kontrolne pytanie: Co wynika z moich przykładów i jak łączy się to z tezą? Jeśli odpowiedź jest jasna, Twoje wypracowanie jest na dobrej drodze do świetnego wyniku!
