Test historycznoliteracki : romantyzm zmonopolizowany przez Mickiewicza.
Romantyzm na nowej maturze to epoka, którą można by śmiało nazwać „epoką Mickiewicza”. Z listy lektur zniknęły trudne pozycje, takie jak Nie-Boska komedia Krasińskiego czy Konrad Wallenrod. Kordian Słowackiego powędrował na poziom rozszerzony. Co zatem zostało i na czym musisz się skupić, by zdać egzamin śpiewająco?
- „Dziady cz. III” – Lektura totalna
To absolutnie kluczowy tekst. Musisz znać go w całości i rozumieć jego synkretyczny charakter (partie liryczne, epickie i dramatyczne).
- Martyrologia: Główny temat to męczeństwo narodu polskiego (scena więzienna, opowieść Sobolewskiego, historia Cichowskiego, dramat Pani Rollison). To dowód na okrucieństwo caratu.
- Wielka Improwizacja: Musisz rozumieć bunt Konrada. To prometeizm – bunt przeciwko Bogu z miłości do ludzi. Pamiętaj: Konrad przegrywa przez pychę.
- Mesjanizm: Przeciwieństwem dumnego poety jest pokorny Ksiądz Piotr, który otrzymuje widzenie Polski jako „Chrystusa narodów”.
- „Pan Tadeusz” – Tylko wybrane księgi
Dobra wiadomość: nie musisz znać każdego wersu epopei. Obowiązują Cię księgi: I, II, IV, X, XI, XII.
- Księga I: Obraz Soplicowa jako centrum polszczyzny i sarmackiej gościnności.
- Księga II: Hrabia i Gerwazy planują zemstę (spór o zamek).
- Księga IV: Opis przyrody (uczłowieczonej/antropomorfizowanej) i polowanie.
- Księga X (Kluczowa!): Spowiedź Jacka Soplicy. Musisz perfekcyjnie znać jego biografię i motywację przemiany w Księdza Robaka.
- Księgi XI i XII: Nadzieja na niepodległość, rehabilitacja Jacka i słynny Polonez.
- Juliusz Słowacki – W cieniu, ale ważny
Choć Kordian zniknął z podstawy, Słowacki wciąż jest obecny.
- „Balladyna”: Czytaj ją w zestawieniu z Makbetem Szekspira. Szukaj podobieństw: żądza władzy, rola zbrodni, kobieta-uzurpatorka, krwawe znamię.
- „Grób Agamemnona”: To krytyka Polaków za sarmatyzm i „papugowanie” innych narodów, zestawiona z bohaterstwem Spartan.
- Pewniaki maturalne (Schematy zadań)
Analizując arkusze z lat 2023-2025, widać wyraźne trendy:
- Metamorfoza: Gustaw w Konrada (z kochanka kobiety w kochanka ojczyzny) oraz Jacek Soplica w Księdza Robaka (z warchoła w patriotę).
- Natura i Orientalizm: Sonety krymskie (np. Burza, Bakczysaraj). Natura jest tu potężna, groźna i silniejsza od człowieka.
- Zestawienia: Romantyzm często łączy się z innymi epokami. Przykłady: cierpienie w Dziadach vs. Inny świat (łagry), Mesjanizm vs. praca u podstaw (Lalka).
Podsumowanie
Romantyzm stał się bardziej przejrzysty. Jeśli opanujesz Dziady cz. III i spowiedź Jacka Soplicy, masz w ręku potężne argumenty do większości rozprawek.
