Analiza Wstępnych Wyników Egzaminu Ósmoklasisty z 2026 r.

Rozpoczynamy nowy rok szkolny 2026/2027! To idealny moment, by przeanalizować wstępne wyniki majowego egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego. Media obiegła informacja, że średni wynik to 65%. Niestety, wnikliwa analiza tych danych nie napawa optymizmem – ukazuje braki w edukacji gramatycznej oraz pogłębiające się różnice społeczne.

Matematyka Wyników: Dlaczego 67% to tylko „Trójka”?

Jak mawiał Mark Twain, statystyka potrafi kłamać (przecież „statystyczna rodzina” ma 1,37 dziecka, co w rzeczywistości nie istnieje). Spójrzmy na liczby:

• Średnia wyniosła 65%.

• Mediana (wynik środkowy) to 67%. Oznacza to, że dokładnie połowa zdających napisała egzamin poniżej, a połowa powyżej tego pułapu.

• Dominanta (najczęstszy powtarzający się wynik) to 71%.

Kubeł zimnej wody wylewa na nas skala centylowa. Wynik 67% pozycjonuje ucznia w zaledwie 53. centylu. Oznacza to, że przeciętny ósmoklasista znalazł się idealnie w połowie stawki. Przekładając to na szkolne oceny – jest to mocna ocena dostateczna. Nie ma w tym nic zachwycającego, a dla osób ubiegających się o miejsca w renomowanych liceach, taki wynik często okazywał się niewystarczający i wyrzucał ich poza system rekrutacyjny.

Porażka Gramatyczna: „Kształt przyszłości zależy od Was”

Egzamin wykazał, że ósmoklasiści świetnie radzą sobie z czytaniem obrazów (zadanie z obrazkami i znajomością lektury poprawnie rozwiązało 83% uczniów). Zupełnie inaczej sprawa wygląda z kompetencjami językowymi.

Aż 2/3 zdających poległo na zadaniu gramatycznym. Należało w nim wskazać podmiot i przydawkę w zdaniu: „Kształt przyszłości zależy od Was”. Zaledwie 33% piszących poradziło sobie z tym poleceniem. Młodzież masowo zaznaczała zaimek „Was” jako podmiot, zapominając, że wyraz ten odpowiada na pytanie zależy od kogo/czego? (grupa orzeczenia). Poprawną odpowiedzią był „Kształt” (podmiot) oraz „(Kształt kogo/czego?) przyszłości” jako przydawka. Mechanizm pomyłki pokazuje, że uczniowie strzelają, traktując każdy rzeczownik/zaimek jako podmiot, i całkowicie ignorują analizę zależności w zdaniu.

Geografia i Ekonomia Sukcesu

Równie niepokojące jest odchylenie standardowe, które wyniosło aż 19 punktów procentowych, co świadczy o gigantycznych różnicach w wiedzy uczniów. Wstępny raport pokazuje wyraźne nierówności pod względem miejsca zamieszkania:

• Miasta powyżej 100 tys. mieszkańców: 69%.

• Wsie: 64%.

• Małe miasteczka do 20 tys. mieszkańców: zaledwie 62%.

Skąd tak słaby wynik małych miejscowości? Odpowiedzi należy szukać w różnicach w statusie społeczno-ekonomicznym, dostępie do korepetycji, zasobach kadrowych szkół, a także w bliskości instytucji kulturalnych.

W nowym roku szkolnym, w trosce o przyszłe roczniki, będziemy więc stanowczo wracać do fundamentów, by podnieść umiejętności gramatyczne uczniów – bo to one decydują o poprawności i sprawności w pisaniu rozprawek!