Jakie tematy naprawdę pojawiają się na maturze 2026? Analiza tematów od 2023

Czy matura z języka polskiego to loteria? Okazuje się, że nie do końca. Po dokładnej analizie wszystkich tematów rozprawek z lat 2023–2025 (wliczając egzaminy majowe, dodatkowe, poprawkowe i próbne), wyłania się jasny schemat, którym kieruje się Centralna Komisja Egzaminacyjna. Oto wnioski, które mogą zmienić Twój sposób przygotowań.

1. Antropocentryzm, czyli człowiek w centrum

Kluczowym słowem-kluczem jest antropocentryzm . Na 26 przeanalizowanych tematów, aż 15 dotyczyło bezpośrednio „człowieka” lub „ludzi” . Tematy maturalne nie pytają o abstrakcyjne motywy (np. „motyw wsi” czy „motyw dworu”), ale o kondycję ludzką.

Dlatego uczenie się „motywami” jest błędem, który zaśmieca pamięć . Zamiast tego należy skupić się na psychologii postaci – na tym, co bohater czuje, jak myśli i dlaczego postępuje tak, a nie inaczej .

2. Trzy Filary Tematów Maturalnych

Analiza wykazała, że niemal wszystkie tematy można przyporządkować do trzech głównych kategorii:

• JA i Moje wnętrze (ok. 40% tematów): Są to pytania o sprzeczności w naturze ludzkiej, o to, co motywuje nas do zmiany, o wewnętrzne dylematy. Ulubieni bohaterowie CKE to ci dynamiczni, którzy ulegają przemianie .
• Relacje z innymi: Człowiek nie jest samotną wyspą. Tematy te dotyczą relacji międzypokoleniowych, wpływu rodziny na jednostkę czy relacji z „drugim” człowiekiem .
• Człowiek wobec losu: Trzeci filar to pytania o konfrontację z rzeczywistością: o nadzieję w trudnych czasach, bunt, upływ czasu czy postawę wobec śmierci .

3. Patriotyzm w odwrocie?

Ciekawym wnioskiem jest obserwacja, że tematy patriotyczne i martyrologiczne są obecnie w odwrocie. Pojawiają się one głównie na egzaminach próbnych (np. w grudniu), ale w arkuszach majowych ustępują miejsca tematom uniwersalnym, filozoficznym i psychologicznym .

Warto też zauważyć, że matura poprawkowa w sierpniu ma tendencję do tematów „cięższych” i bardziej depresyjnych, dotyczących straty, śmierci i upływu czasu . To kolejny powód, by zdać w maju!

4. „Żelazne” lektury – co warto znać na 100%?

Jeśli pytacie o lektury, które „pokryją” 90% potencjalnych tematów, oto lista priorytetowa:

1. „Lalka” (Bolesław Prus): Absolutny nr 1. Skarbnica wątków o relacjach, idealizowaniu świata, sprzecznościach wewnętrznych i przemianie .
2. „Dżuma” (Albert Camus): Wzorcowe przykłady postaw wobec zagrożenia, zła i śmierci, a także motywy przyjaźni i solidarności .
3. „Tango” (Sławomir Mrożek) lub „Wesele” (Stanisław Wyspiański): Doskonałe do tematów o buncie, tradycji i konflikcie pokoleń .

Pamiętajcie jednak: te lektury są wymagane w całości. Nie można na ich temat „zmyślać”, bo grozi to błędem kardynalnym .

Tabelka z tematami:

Podsumowanie

Matura w formule 2023 to egzamin z dojrzałości, a nie tylko z historii literatury. Egzaminatorzy pytają o życie, emocje i procesy, a książki mają służyć jedynie jako skonkretyzowane przykłady tych zjawisk . Zamiast kuć streszczenia, stwórzcie własną bazę bohaterów i przeanalizujcie ich dążenia, relacje i przemiany .