Próbny egzamin ósmoklasisty – styczeń 2026: analiza i komentarz. „Szatan z siódmej klasy” i pochwała optymizmu

Próbny egzamin ósmoklasisty, który odbył się 12 stycznia 2026 roku, przyniósł uczniom sporo ulgi. Arkusz okazał się przystępny, a tematyka tekstów – wyjątkowo pozytywna. Poniżej przedstawiam szczegółową analizę zadań, ze wskazaniem na te momenty, które mogły sprawić trudność.

1. Powrót klasyki: „Szatan z siódmej klasy”

W części literackiej arkusza pojawił się fragment powieści Kornela Makuszyńskiego „Szatan z siódmej klasy”. To ciekawy wybór, odwołujący się do klasyki literatury młodzieżowej i wątków detektywistycznych.

• Analiza treści: Zadania wymagały literackiej dedukcji. Uczniowie musieli wraz z profesorem-matematykiem rozszyfrować zagadkę ukrytą w „sztucznym i wymyślnym” liście ucznia. Kluczem do rozwiązania było hasło: „Strzeżcie domu” .
• Frazeologia: Sprawdzano znajomość związków frazeologicznych. Należało odróżnić postawę lekkomyślną („wiatr hula po głowie”) od inteligencji i sprytu („mieć głowę nie od parady”, być „lisem”) .
• Wiązanie lektur: Ciekawym zadaniem było połączenie cech (np. knucie intryg, bezwzględny spryt) z bohaterami innych lektur – odpowiednio z Cześnikiem/Rejentem („Zemsta”) oraz Balladyną.

2. Pułapki Językowe i Gramatyka

W tej części pojawiło się kilka podchwytliwych zadań:

• Archaizmy i Spójniki: Zadanie z wyrazem „przeto” wymagało czujności. Nie chodziło o proste zastąpienie go synonimem, ale o dobór spójnika zmieniającego sens zdania na przeciwstawny (np. „chociaż”) .
• Homonimy: W zadaniu opartym na tekście popularnonaukowym „Śmiej się na zdrowie”, należało rozpoznać dwa znaczenia słowa „staw” – jako część ciała (znaczenie medyczne) oraz jako zbiornik wodny (znaczenie geograficzne) .

3. Tematy Wypracowań: Optymizm i Śmiech

Tematyka dłuższej wypowiedzi pisemnej była spójna z przesłaniem całego arkusza – skupiała się na pozytywnym podejściu do życia.

Temat 1: Rozprawka – „Czy warto być optymistą?” To temat bardzo wdzięczny, pozwalający na wykorzystanie wielu lektur obowiązkowych.

• Argumentacja: Warto było odwołać się do „Kamieni na szaniec”. Postawa Rudego czy Zośki, którzy mimo tragicznych czasów wojny potrafili zachować pogodę ducha, nadzieję i wiarę w przyszłość, to potężny argument za „trudnym optymizmem” .
• Inne przykłady: Idealnie pasuje tu również „Mały Książę” (patrzenie sercem, dostrzeganie dobra) czy „Ania z Zielonego Wzgórza” (szukanie pozytywów w każdej sytuacji).

Temat 2: Opowiadanie – „Spotkanie z bohaterem lektury, który przekonuje o zaletach śmiechu” Tutaj kluczowe było twórcze wykorzystanie fabuły lektury. Można było spotkać się z Papkinem („Zemsta”), który mimo tchórzostwa bawi i uczy dystansu, albo z radosnym hobbitem Bilbo Bagginsem. Ważne, aby historia miała puentę zgodną z tematem: śmiech to zdrowie .

Podsumowanie: Egzamin próbny pokazał, że kluczem do sukcesu jest nie tylko znajomość treści lektur, ale też umiejętność logicznego myślenia i precyzyjnego czytania poleceń (szczególnie w gramatyce). Pamiętajcie o interpunkcji – przecinki przed „że”, „który”, „ponieważ” to absolutna podstawa!.