Matura poprawkowa z języka polskiego (sierpień 2026). Analiza arkusza i rozprawek
Analiza tego egzaminu to doskonały trening, ponieważ zadania i motywy z poprawek często wracają na szkolnych maturach próbnych, a nabyte przy nich umiejętności są kluczowe w maju.
Testy: czytanie ze zrozumieniem i wiedza o literaturze
Arkusz sprawdzał przede wszystkim umiejętność logicznego wnioskowania i zestawiania tekstów, a nie tylko odtwarzania suchej wiedzy.
W pierwszej części („Język polski w użyciu”) zestawiono teksty Ryszarda Tadeusiewicza i Bartosza Słupczewskiego na temat inteligentnych budynków.
Pierwszy tekst skupiał się na entuzjastycznym ukazaniu zalet (wygoda, bezpieczeństwo), natomiast drugi ostrzegał przed cyberatakami i utratą prywatności.
Sprawdzano m.in. znajomość funkcji impresywnej języka, widocznej w zdaniu wzywającym do życzliwego przyjęcia technologii (użyto tu 1. osoby liczby mnogiej i trybu rozkazującego).
W teście historycznoliterackim pojawił się przekrój lektur. Co należało wiedzieć?
„Iliada”: Należało rozpoznać, że Patroklos używa argumentów emocjonalnych i ad personam, nazywając Achillesa bezlitosnym bohaterem zagłady.
„Skąpiec”: Wymagano objaśnienia ironii w wypowiedziach Walerego – bohater ten udawał, że popiera absurdalne, chciwe pomysły Harpagona (np. ślub córki bez posagu), aby przypodobać się przyszłemu teściowi, choć wewnętrznie był tym oburzony.
„Lalka”: W krótkim fragmencie należało wskazać cechy realizmu: podanie konkretnego czasu (początek 1878 r.), historycznych wydarzeń (pokój w San Stefano) oraz autentycznych lokalizacji (Krakowskie Przedmieście).
„Ferdydurke”: Pytano o paradoks Formy – z jednej strony człowiek jej potrzebuje, by funkcjonować w społeczeństwie, a z drugiej stara się przed nią uciec, bo narzuca mu ona sztuczne role (jak „upupiający” Józia profesor Pimko).
Tematy rozprawek: poświęcenie czy przeszłość?
Maturzyści mieli do wyboru dwa tematy. Pierwszy: „Co sprawia, że człowiek poświęca się dla drugiego człowieka?” był znacznie bezpieczniejszy. Kluczem było tu skupienie się na motywacji (miłość, solidarność, odpowiedzialność). Idealnymi argumentami były postawy doktora Rieux z „Dżumy” (odpowiedzialność za innych) czy Antygony (miłość do brata i wierność prawu boskiemu).
Drugi temat: „Przeszłość jako inspiracja do działania” wymagał większej precyzji, by nie popełnić błędu spłycenia tematu. Należało ukazać wyraźny ciąg przyczynowo-skutkowy – w jaki sposób dawne traumy lub refleksje zmotywowały bohatera do konkretnych czynów. Świetnie pasował tu Marek Edelman ze „Zdążyć przed Panem Bogiem” (przeszłość w getcie inspiruje go do zostania kardiologiem i ratowania życia) lub Jean Tarrou z „Dżumy” (trauma z młodości po zobaczeniu egzekucji motywuje go do walki ze złem).
Ostatnie sesje egzaminacyjne pokazały zaostrzenie kryteriów oceniania – wiele odwołań zostało odrzuconych, a odsetek prac niezdanych wzrósł. Uczcie się więc operować na faktach i zestawiać je ze sobą!.
Z którą lekturą z testu historycznoliterackiego poradzilibyście sobie najlepiej?
