„Tango” Sławomira Mrożka – Streszczenie i opracowanie. Zrozumieć absurd
„Tango” Sławomira Mrożka to jeden z najważniejszych polskich dramatów XX wieku, który często pojawia się na egzaminie maturalnym. Choć na pierwszy rzut oka wydaje się zbiorem nonsensownych scen, w rzeczywistości jest to precyzyjna diagnoza społeczeństwa, w którym upadły wszelkie wartości.
Dlaczego akurat tango?
Tytuł utworu nie jest przypadkowy. Dziś tango to taniec turniejowy, ale w czasach, do których nawiązuje dramat (początek XX wieku), było ono uważane za taniec wulgarny, erotyczny i nieprzyzwoity, wywodzący się z nizin społecznych . Fakt, że w finale tańczy je prostacki Edek z przedstawicielem starej inteligencji (Eugeniuszem), symbolizuje ostateczny upadek kultury wysokiej i triumf prymitywnej siły.
Świat na opak: rodzina Stomilów
Mrożek przedstawia nam rodzinę, w której doszło do odwrócenia ról.
- Rodzice (Stomil i Eleonora): To pokolenie rewolucjonistów, którzy w młodości walczyli o pełną swobodę obyczajową i seksualną. Teraz żyją w chaosie, bez zasad, tolerując w domu obecność Edka – kochanka matki i partnera do kart .
- Syn (Artur): Paradoksalnie, to młody Artur jest konserwatystą. Buntuje się nie przeciwko zakazom (bo ich nie ma), ale przeciwko… brakowi zasad! Marzy o przywróceniu tradycji, formy i hierarchii .
- Dziadkowie (Eugenia i Eugeniusz): Zamiast być strażnikami tradycji, gonią za młodością, grają w karty i ubierają się niestosownie do wieku .
Klęska artura i triumf Edka
Plan Artura, by przywrócić porządek poprzez tradycyjny ślub z Alą, kończy się fiaskiem. Artur uświadamia sobie, że forma bez treści jest pusta, a ostatecznie przegrywa w starciu z brutalną siłą fizyczną. Ginie od ciosu zadanego przez Edka .
Edek przejmuje władzę. Jest symbolem chama, prostaka i prymitywa, który nie reprezentuje żadnych wartości, ale posiada siłę, której boi się intelektualista. To wyraźna aluzja do systemów totalitarnych (komunizmu), gdzie władzę przejmowały jednostki pozbawione kompetencji, ale posłuszne i brutalne.
Przesłanie dramatu
„Tango” to ostrzeżenie. Mrożek pokazuje, że:
- Wolność bez granic prowadzi do anarchii, z której rodzi się dyktatura (despotyzm Edka) .
- Bierność inteligencji (reprezentowanej przez Stomila i Eugeniusza) wobec chamstwa kończy się tragicznie – inteligencja musi w końcu „zatańczyć, jak jej zagrają”.
- Upadek wartości sprawia, że społeczeństwo staje się bezbronne wobec prymitywnej siły.
Warto pamiętać o „Tangu” na maturze, zwłaszcza w kontekście motywów buntu, rodziny, władzy czy roli inteligencji.
