Matura ustna: proroctwa i wizje w tekstach kultury. Jak odpowiedzieć na pytanie niejawne?
Motyw wizji i proroctw to jedno z ciekawszych i głębszych zagadnień, z jakimi można spotkać się na egzaminie ustnym z języka polskiego. Wymaga od maturzysty umiejętności odczytywania symboli i łączenia ich z uniwersalnymi lękami oraz nadziejami ludzkości.
Sformułowanie Tezy
Rozpoczynając wypowiedź, należy postawić jasną tezę: proroctwa i wizje w tekstach literackich i wizualnych pełnią przede wszystkim funkcję ostrzegawczą. Stanowią one przestrzeń nadziei lub rozpaczy, przez którą twórcy wyrażają swoje obawy, niepokoje i spostrzeżenia na temat kierunku, w jakim zmierza świat.
Analiza Obrazu „Proroctwa” Andrzeja Kielara
Punktem wyjścia jest obraz Andrzeja Kielara zatytułowany „Proroctwa”.
- Kompozycja i kolorystyka: Dzieło jest utrzymane w mrocznych, ciemnych i zamglonych tonacjach, co od razu budzi w odbiorcy niepokój.
- Symbolika: W centrum unoszą się dwie monumentalne bryły przypominające otwierające się starożytne księgi. Naprzeciwko nich pojawia się potężne, tajemnicze światło, które je oświetla.
- Wniosek: Obraz nie pokazuje proroctwa wprost. Jego tajemniczość i mistycyzm mogą sugerować nadciągającą katastrofę, ale też skłaniają do duchowej interpretacji rzeczywistości.
Konteksty Literackie: Od Biblii po Romantyzm
Aby obronić tezę, należy odwołać się do innych tekstów kultury:
- Apokalipsa św. Jana (Biblia): Obraz Kielara w swojej emocjonalności jest bardzo bliski biblijnej Apokalipsie. Księga ta to ostateczna wizja końca świata, pełna katastrof (fizycznych, moralnych, religijnych). Mimo że opisuje traumatyczne wydarzenia, ostatecznie niesie nadzieję na ostateczne zwycięstwo dobra nad złem.
- „Dziady cz. III” (Adam Mickiewicz): Wizje mogą dotyczyć losów całych narodów. Przykładem jest widzenie księdza Piotra, w którym Polska ukazywana jest jako „Chrystus narodów” (mesjanizm) . Ta proroctwa wizja nadaje sens zbiorowemu cierpieniu Polaków pod zaborami i zsyła nadzieję na przyszłą wolność oraz chwałę ojczyzny.
Podsumowując, proroctwa w kulturze zmuszają nas do refleksji nad przyszłością, ostrzegają przed zagrożeniami, ale potrafią także nieść pokrzepienie .
