Jak napisać dobre streszczenie na egzaminie ósmoklasisty?
Streszczenie to krótkie zadanie, które na egzaminie ósmoklasisty jest prawdziwym „zabójcą punktów”. Według oficjalnych raportów CKE, pełne dwa punkty za tę formę wypowiedzi zdobywa niecała połowa zdających (47%), a aż 14% uczniów otrzymuje zero punktów!. Skąd biorą się tak słabe wyniki?
Streszczenie to bezlitosny sprawdzian umiejętności czytania ze zrozumieniem. Wymaga wyciągnięcia esencji z tekstu. Najczęstsze błędy popełniane przez uczniów to:
Przeładowanie szczegółami: Uczniowie zamiast wyciągnąć główny sens, tworzą rozwlekłą relację („kto, gdzie i co po kolei zrobił”).
Kopiowanie zdań: Bezkrytyczne przepisywanie (kopiowanie) fragmentów prosto z arkusza, zamiast formułowania myśli własnymi słowami (przy pomocy synonimów).
Zbyt ogólnikowe podejście: Pisanie w stylu „Autor przedstawia problem”, nie podając konkretów, czego ten problem dotyczy.
Złota Reguła 3 Pytań
Aby napisać zwięzłe i punktowane streszczenie, odłóż na chwilę długopis i po przeczytaniu tekstu odpowiedz sobie (w głowie lub na brudnopisie) na trzy proste pytania:
O czym jest cały tekst? (Czyli jaki jest jego główny temat).
Co konkretnie autor wyjaśnia? (Jaki dokładnie aspekt tego problemu jest poruszany).
Do jakiego wniosku prowadzi nas autor? (Jaka jest puenta tekstu).
Przećwiczmy to na Przykładzie
Wyobraźmy sobie krótki tekst o siostrze, która chcąc pomóc bratu w przygotowaniu prezentacji komputerowej, sama wybiera ilustracje i poprawia zdania. Efekt? Brat oddaje dobrą pracę, ale sam nadal nic nie potrafi. Autor tekstu konkluduje, że lepszą formą pomocy jest zrobienie czegoś razem z uczniem – trwa to dłużej, ale rozwija jego umiejętności.
BŁĘDNE STRESZCZENIE: „Siostra wybiera ilustracje i poprawia zdania Olka. Olek oddaje pracę, ale sam jej nie umie zrobić. Dobrze jest pomagać” – To jest streszczenie zbyt szczegółowe w fabule, pomijające zupełnie główną myśl autora.
POPRAWNE STRESZCZENIE (Według 3 Pytań):
(Ad 1) Tematem tekstu jest pomoc rozwijająca samodzielność.
(Ad 2) Autor porównuje szkodliwe wyręczanie kogoś w obowiązkach (co nie przynosi efektów edukacyjnych) z udzielaniem wskazówek.
(Ad 3) W zakończeniu autor podkreśla, że wartość udzielonej pomocy należy oceniać po tym, w jakim stopniu zwiększa ona samodzielność drugiej osoby.
Zauważcie – w poprawnym streszczeniu nie ma ani słowa o Olku, siostrze czy samej prezentacji! To były tylko zmyślone przykłady autora. Istotą był problem skuteczności udzielanej pomocy.
Przydatne Narzędzia i Pułapki
Zanim oddasz arkusz, upewnij się, czy w streszczeniu nie pojawiły się słowa kategoryczne (np. zawsze, nigdy, tylko), jeżeli sam autor ich nie użył w odniesieniu do omawianego problemu.
W razie pustki w głowie, pamiętaj o szablonach zdań, od których łatwo rozpocząć pisanie i które nadają mu odpowiedni ton:
„Tekst dotyczy…”
„Autor tekstu przedstawia…” / „Autor porównuje…”
„W tekście podkreślono, że…” / „Autor dochodzi do wniosku, że…”.
Pamiętaj: streszczenie to nie relacja z meczu – tu liczy się tylko główna idea!
